FTX Battı, Artık Piyasayı Neler Bekliyor? Kim Hatalı?

Bir iflas profesörüne göre, FTX iflasından kaynaklanan hasarın ciddiyetini bilmek için çok erken. Bir finans doçenti ise kripto piyasasında konsolidasyon bekliyor. Bir kripto uzmanı ise bu çöküşten kimin sorumlu olduğunu tartışıyor.

FTX çöküşünü kripto iflasları takip edebilir

FTX başka birtakım firmaları iflasa sürükleyebilir. Wall Street Journal Salı günü, kripto kredi kuruluşu BlockFi’nin muhtemel bir müracaat için hazırlandığını bildirdi. Firma, FTX’e ‘önemli ölçüde yatırım yapması nedeniyle artık işini her zamanki gibi yürütemeyeceğini belirterek, para çekme işlemlerini duraklattı.

BlockFi, “BlockFi’ye borçlu olduğumuz tüm yükümlülüklerin geri alınması için çalışmaya devam ederken, FTX iflas süreci boyunca çalıştığı için FTX’in bize borçlu olduğu yükümlülüklerin geri alınmasının gecikmesini bekliyoruz” dedi. Kripto varlık idaresi şirketi Ikigai ayrıyeten, hedge fonunun toplam varlıklarının ‘büyük bir çoğunluğuna’ sahip olduğu FTX’ten varlık çekemeyeceğini söyledi.

Unfortunately, I have some pretty bad news to share. Last week Ikigai was caught up in the FTX collapse. We had a large majority of the hedge fund’s total assets on FTX. By the time we went to withdraw Monday mrng, we got very little out. We’re now stuck alongside everyone else.

— Travis Kling (@Travis_Kling) November 14, 2022

Bu yüzden, ek kripto iflasları sürpriz olmayacak üzere. Kripto müdafaa fonu Three Arrows Capital ve kripto borç verenler Celsius Network ve Voyager Digital dahil olmak üzere birçok şirket daha evvel iflas etmişti. New South Wales Üniversitesi Bankacılık ve Finans Okulu’nda finans doçenti Elvira Sojli, şu değerlendirmeyi yapıyor:

Bu iflas dalgasının, çoğunlukla birebir şeyi sunan bir pazarın kaçınılmaz konsolidasyonu olması mümkün.

Temple Üniversitesi Harold E. Kohn Hukuk Kürsüsü Profesörü Jonathan Lipson, öteki kripto para ünitesi şirketlerinin mukadderatını kestirim etmenin sıkıntı olduğunu söylüyor. Zira, birçoklarının düzenlenmemiş ve çok şeffaf olmadığını belirtiyor. Lipson, örneğin, yatırım bankası Lehman Brothers’ın 2008’de iflas etmesiyle birlikte, Federal Reserve ve öbür düzenleyicilerin finansal serpinti hakkında genel bir fikir sahibi olmak için işlemsel alakaları haritalayabildiklerini kaydediyor.

FTX çöküşü kripto için Lehman Brothers anı mı?

Birçok gözlemci FTX’i Lehman’ın Eylül 2008 iflasıyla karşılaştırıyor. Wall Street bankasının başarısızlığından kaynaklanan mantar bulutu, genel iktisada yayıldı. Böylelikle, 2008-2009 Büyük Sakinliğinin tetiklenmesine neden olan dünya çapında bir bulaşmaya yol açtı. Bu bağamda Jonathan Lipson, şu açıklamayı yapıyor:

Lehman düştüğünde bunu herkes hissetti. FTX’in iflasından büyük olasılıkla ziyan görecek. Lakin enkazın Lehman boyutlarına ulaşıp ulaşmayacağını bilmek için şimdi çok erken.

Her iki şirket de yenilikçiydi. Lehman, yatırımcılar için karmaşık finansal araçları paketledi. Bu sistemle çoklukla olağanda kredi almaya uygun olmayan ev sahiplerine verilen yüksek faizli ipoteklerle şişirilen bir konut balonu yarattı. FTX, birçok kişinin anlamadığı bir finansal varlığın artan popülaritesiyle yükseldi.

Lipson, Lehman’ın finansal iktisat için çok kıymetli olduğunu söylüyor. Ayrıyeten, finansal iktisadın de gerçek iktisat için çok değerli olduğunu kaydediyor. Tesiri şimdiye kadar test edilmediğinden kriptonun benzeri bir rol oynayıp oynamadığı bilinmiyor. Lipson, “Benzer dalgalanma etkilerinin olup olmayacağını bilmek için FTX işlemleri hakkında yeterince bilgimiz yok” diyor.

“FTX’in batışı Bernie Madoff Ponzi planına daha çok uygun”

Lipson, Lehman’ın trilyon dolarlık bir iflas olduğuna, FTX’in ise milyarlarca olduğuna dikkat çekiyor. Firmanın iflas dilekçesi, tıpkı ölçüde yükümlülüklerle birlikte varsayımı 10 ile 50 milyar dolarlık varlıkları listeliyor. Bununla birlikte, bir iflas dilekçesindeki bu tıp sayılar çoklukla yer tutuculardır ve mali dolandırıcılık savları vardır.

Lehman’da mahkeme tarafından atanan bir kayyum olan James Giddens, nihayetinde müşterilere ve alacaklılara 115 milyar dolardan fazla para iadesi yaptı ve 111.000 talebi karşılayarak genel teminatsız alacaklıların dolar üzerinden 41 sent geri almasını sağladı. Teminatsız alacaklılar ise müşteriler üzere teminatsız alacaklılar. FTX başlangıçta, birçok müşteri olan yaklaşık 100.000 alacaklı olduğunu sav etti. Fakat Salı günü, eski müşteriler de dahil olmak üzere sayıyı bir milyonun üzerine çıkardı.

Haber raporları, FTX’in mali durumuyla ilgili soruları gündeme getirdi. Firma, bir mahkeme dokümanında, ‘ciddi bir likidite krizi’ ile karşı karşıyayken ‘acil durum nedeniyle’ iflas müracaatında bulunduğunu kabul etti. FTX iflasını araştıran hukuk firması Entwistle & Cappucci, “Bernie Madoff Ponzi planının, FTX’teki müşteri fonlarının kötüye kullanılmasına esrarengiz bir benzerlik taşıdığını” söyledi. Karmaşık dolandırıcılık ve iflas davalarında uzmanlaşmış firma, şu açıklamayı yaptı:

Normal bir iflas durumunda, iflas eden kuruluşların varlıkları ve mali durumları hakkında kıymetli detaylar, ‘İlk Gün Başvuruları’nda ortaya çıkar. FTX ve Alameda üzere sofistike kuruluşların kolay bir iflas dilekçesi vermesi son derece alışılmadık bir durumdur

FTX kripto çöküşünden sahiden kim sorumlu?

Reuters kaynaklarına göre, çöken kripto borsası FTX’ten en az 1 milyar dolarlık müşteri fonunun kayboldu. Ayrıyeten kaynaklar, SBF’nin FTX’ten Alameda Research’e 10 milyar dolarlık müşteri fonu aktardığını da söylediler.

Lipson, FTX ve Lehman’ın, kısmen kriptonun yeniliği ve Lehman’ın sıkı bir biçimde düzenlenmiş ve halka açık bir yatırım bankası olması nedeniyle nihayetinde farklı görüleceğine inandığını, halbuki FTX’in büyük ölçüde düzenlenmemiş olması, yani müşterilerin yatırımları için daha fazla risk almaktan sorumlu olduğu manasına geldiğini söyledi.

FTX’in çöküşü için hakikaten kim hatalı?

FTX ve yan kuruluşları, bilanço istikrarsızlığı ve borsada para çekme süreci nedeniyle iflas etti. Cuma sabahı itibariyle FTX 134 kuruluş için iflas başvurusu yaptı. Lakin Coinler.us’dan takip ettiğiniz üzere, Cuma gecesi FTX borsasının hacklendiği tezleri gündeme düştü. Bu hücumda, 1 milyar dolardan fazla müşteri fonunun özel hesaplara yahut kripto cüzdanlarına aktarıldığı bildirildi. Ayrıyeten, FTX yöneticilerinin Bahamalar’dan kaçtığı söylentileri vardı. Kripto uzmanı Brad Myers, FTX çöküşünü sorumlularını arıyor ve aşağıdaki sonuçlara varıyor.

Girişim sermayeleri ve kripto para ünitelerindeki yatırımcılar hatalı. Bu tarafların ya legal durum tespiti yapma gücü yoktu ya da Bankman-Fried ile ortalarında iletişimsizlik vardı. Bu büyüklükte bir finansal yıkım, bu kadar çok yüksek profilli ve zeki yatırımcının dahil olmasıyla mümkün olmamalı.

Daha geniş manada, kripto para ünitesine yatırım yapan risk sermayesi balon üzere büyüdü. 2017’de 1 milyar dolardan daha az iken 2021’de 33 milyar dolara ulaştı. Ne yazık ki, bu yatırımcılar, kendi kripto paralarının değerlemelerini yükseltirken yeni iştirakçileri cezbetmek için işletmeler etrafında heyecan, vızıltı ve pazarlama yaratmak için dar etraflarda çalıştılar.

Bireysel yatırımcılar tarafından çoklukla bilinmeyen tokenleri üzerinde yönetişim denetimleri vardır. Bu kripto CEO’larının, isterlerse daha fazla token üretme yahut protokol kurallarını istedikleri vakit değiştirme imkanları var. Bunlar, risk sermayedarlarının nakde çevirebileceği borsalarda işlem gören kayıtsız menkul değerlerdir. Bu, düzenlemesi olmayan lanet bir halka arzdır. Tüm bu teşebbüs takviyeli tokenlerin bedeli sıfırdır. Daha da berbatı, birebir VC’lerin birçok, bu bedelsiz tokenlerin alınıp satıldığı borsaları finanse etti. Öbür bir deyişle, VC’ler kumarhanenin kurulmasına yardımcı oldu. Oyunları tasarladı, fişlerini teminat altına aldı ve etkin iştirakçiler oldu.

Düzenleyiciler, bu yaygın davranışın gelişmesine müsaade verdi. Gensler, kripto alanındaki kişisel yatırımcıları kasıtlı göründüğü noktaya kadar müdafaaya çalışırken dehşetli bir iş çıkardı.