Kaybedenler Kulübü: Stablecoin’lerin Düşüşü!

Kripto para ticaretini kolaylaştırmayı amaçlayan stablecoin‘ler, son yıllarda depeg ve çöküş senaryolarıyla bölüme damga vurdu.

Satoshi Nakamoto‘nun başlattığı kripto ihtilali, Bitcoin öncülüğünde global popülerlik kazandı. Kripto para üniteleri, yıllar içerisinde evrilmeye ve benimsenmeye devam etti. Yıllar öncesinde, rastgele bir kripto para ünitesini satın alabilmek için Bitcoin yahut Ethereum paritesi kullanılıyordu. A Coin‘i almak isteyen birisi A/BTC paritesinde işlem yapıyordu. Sonraki süreçte, fiat paraların daha kolay kripto para birimlerine entegre olması amacıyla stablecoin’ler ortaya çıktı. Lakin bu yenilik, birçok sorunları de beraberinde getirdi.

Stablecoin Başlangıcı ve Stablecoin’lerin İlerleyişi

Stablecoin eserleri, klâsik finansal sistem ile kripto ekosistemini entegre ederek popülerlik kazandı. Bu mecrada üretilen ilk stablecoin’ler, BitUSD ve NuBits oldu.

BitUSD, 2014 yılında ABD dolarına endeksli bir merkeziyetsiz kripto para olarak ortaya çıktı. Bu ilk stablecoin’in gerisinde, tanınan kripto projesi BitShares yer aldı. BitUSD teminatı, BitShares varlıklarıyla desteklendi.

İlk çıkan bir başka stablecoin NuBits, klasik finans sistemine rakip olmayı amaçlayan merkeziyetsiz Nu ağı tarafından oluşturuldu. NuBits de varlık rezervleri ile teminat sağlamaya çalıştı.

Yıllar boyunca stablecoin‘ler üzerinde çeşitli iyileştirmeler ve güncellemeler yapıldı. Alanın ilk ürünleri olan NuBits ve BitUSD, banka varlıklarına kadar her türlü güvenli yöntem ile desteklense de devamlılık gösteremedi.

Stablecoin’lerin erken evresinde, benimsenme az olduğu için yatırımcılar BTC ve ETH pariteleriyle kripto para ünitelerini almaya devam etti. Stablecoin‘lerin popülerleşme evresi, Tether (USDT) ve USD Coin (USDC) sayesinde gerçekleşti.

Kripto para birimlerine olan ilgi arttıkça, sektöre giren fiat para miktarında da gözle görülür bir yükseliş yaşandı. Kripto endüstrisine, dolar akını başladı. Bu durumda, yatırımcıların daha kolay kripto ticareti yapmaları için stablecoin’ler ön plana çıktı. Liderlik koltuğunu, en faal kullanılan stablecoin olan USDT aldı.

Stablecoin Çöküşü ve Çöken Stablecoin’ler

Kripto para piyasasında dönen paranın on kat daha fazla bir artış göstermesi, işlem pariteleri ortasında stablecoin‘lerin öne çıkmasını sağladı. Birçok yatırımcı, hızlı ve daha az masraflı olması nedeniyle stablecoin‘ler aracılığıyla alım satım yaptı.

Kripto boğa piyasasının da tesiriyle stablecoin‘ler üzerindeki talep tavan noktasına ulaştı. Bu durum, USDT ve USDC‘yi piyasa bedeline göre ilk 10 kripto para ünitesi ortasına soktu.

Ancak bu talebin art perdesinde, stablecoin‘lerin teminat ve desteklenme durumu yer aldı. Kripto boğa piyasasında, yatırımcıların birden fazla stablecoin‘lerin çalışma mantığını umursamadı. Hatta birçok yatırımcı, rastgele bir stablecoin eserinin çökmesi halinde kripto dalında neler olabileceğini bile düşünmüyordu.

Fiat para ünitelerine sabitlenen stablecoin‘ler, 1 dolar sabit kurda kalabilmek için çeşitli sistemler kullandı. Klâsik olan ve en çok tercih edilen prosedür, merkeziyetsizliği korumak hedefiyle kripto varlıklar ile teminatlandırmak oldu. Birçok stablecoin, kendi merkeziyetsiz varlıkları ile teminatlanmayı tercih etti.

Birkaç kripto projesi de kendi ekosistemini kurarak, stablecoin‘leri bu ekosistemin kalbi haline getirdi. Terra, Waves, NEAR, Kava bu yöntemi sık kullandı. Terra‘nın sistemi, Luna coin’in öz varlığıyla UST stablecoin’i desteklemek oldu. İki kripto para ünitesi, birbirine bağlı bir biçimde hareket etti.

Ancak stablecoin‘lerin uzun vade plansızlığı ve karamsar piyasa şartları, birçok çöküşü de beraberinde getirdi.

1- TerraUSD (UST)

Terra, ekosistemini geliştirmek ve genişletmek için yenilikçi çalışmalar yapmaya çalıştı. Proje ekibi, ödeme sistemi ve yatırım aracı olarak öne çıkmak için geniş kapsamlı hareket etti. Algoritmik bir stablecoin olarak UST, ekosistemin bel kemiği haline getirildi. UST, öbür stablecoin’lerden daha farklı bir yapıya sahip oldu. Tanınan stablecoin’in ardında Terra ekosisteminin kripto parası Luna yer aldı.

Luna içerisindeki varlıklar, UST için bir teminat olarak gösterildi. Luna tarafında yaşanan yükseliş, UST‘yi destekleyecek ve UST tarafına giren para, Luna fiyatını yükseltecekti. Olağanüstü bir fikir olarak başlayan bu proje, büyük bir yıkıma dönüştü. Zira, ayı piyasası ve hack taarruzları tüm ekosistemi çökertmeye yetti.

2021 yılının Mayıs ayına gelindiğinde, UST açısından berbat senaryo patlak verdi. UST, Mayıs başlarında depeg olarak 0.96 dolar civarına kadar geriledi. Birçok kripto yatırımcısı ve analisti, bunun ufak çaplı bir sarsılma olduğunu düşündü. Kripto piyasasına göre UST, tekrar 1 dolara kısa mühlet içerisinde sabitlenecekti.

Ancak, 12 Mayıs tarihinde UST büyük bir çöküş yaşadı. Çöküşün kaynağı, algoritmik yapısı gereği Luna ile paralel hareket ediyor olması oldu. En çok kullanılan kripto para ünitesi Luna‘nın yüzde 99 değer kaybetmesi, UST‘yi de tabana çekti. Bu Terra krizi, kripto para piyasasının da düzelmeyecek bir ayı trendine girmesine etmen oldu.

O devirde yaşanan Terra krizi, kripto çöküşü olarak gündemde büyük bir yer edindi. Kripto para sanayisinde dönen varlıkların yüzde 35‘i bu çöküşün akabinde buharlaştı.

ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, yaptığı toplantıda TerraUSD‘nin (UST) çökmesinin “finansal istikrara ilişkin riskleri” ortaya çıkardığını ve denetlemenin planlanması gerektiğini açıkladı.

UST, şimdilerde stablecoin olmaktan çıktı ve olağan bir kripto para ünitesi üzere varlığını sürdürüyor.

2- Neutrino USD (USDN)

Merkeziyetsiz kripto para projesi Waves, ekosistem eseri olarak ABD dolarına sabitlenmiş Neutrino USD‘yi çıkardı. USDN, tıpkı Terra olayındaki üzere algoritmik bir yapıda hizmete başladı. USDN teminatı Waves varlıklarıyla sağlanmaya çalışıldı. Bakıldığında, USDN ile UST işleyişi birebir aynı olarak öne çıktı.

Ancak UST tarafında yaşanan olayların getirdiği inançsız hava, bilhassa tıpkı UST üzere olan USDN‘yi de vurdu. USDN, birçok yatırımcının kaçmasının akabinde depeg oldu. Öbür taraftan, kripto ayı piyasasının tesiriyle Waves fiyatında da düşüş yaşandı. Waves‘in düşmesi, USDN fiyatının da düşmesine yol açtı.

Bir stablecoin olarak hizmet veren USDN, mevcut olarak 0.5 dolar düzeyinde hareket ediyor. Günlük hacmi 600 doları geçmeyen stablecoin, tarihe karışabilir. Yatırımcılar, sağlam olmadığı için bu projeden şimdilik uzaklaşmayı tercih ediyor.

Stablecoin hizmetinin rezervlerinde, Waves ekosistem eserleri yer alıyor. Mümkün bir çöküş senaryosunda, tüm Waves ekosistemi bu durumdan etkilenebilir.

3- NEAR Stablecoin (USN)

Merkeziyetsiz akıllı mukaveleler platformu NEAR, ekosistemini geliştirmek ve güçlü bir ağ yapısına sahip olmak için stablecoin çıkardı.

USN, çıkış maksadı olarak UST potansiyelini ve FRAX güvenilirliğini baz aldı. NEAR ekosistemini geliştirmek ve güzelleştirmek gayesiyle ortaya çıkan USN, likidite artışını sağlamak için yeni bir metot olarak görüldü.

USN, algoritmik bir yapıya sahip olarak UST’yi örnek aldı. Bu durum, başlangıçta ilgi cazip bir durum üzere görünse de UST’nin çökmesi her şeyi değiştirdi. Stablecoin, büsbütün NEAR ekosistem varlıklarıyla teminat altına alındı. Dolara sabitlenmesi amaçlanan projede, stake ve likidite oranları ile güçlü çalışmalar planlandı.

Ancak UST tarafında yaşanan büyük çöküş, endişe ve güvensizlik oklarını USN’ye çevirdi. USN, her ne kadar sağlam imaj sergilese de fud akımından kaçamadı.

Popüler kripto para ünitesi NEAR‘ın stablecoin’i USN, depeg olarak 0.88 dolar düzeyine indi. Bu stablecoin, hiçbir büyük merkezi borsa tarafından listelenmedi.

4- Kava Stablecoin’i (USDX)

DeFi kredi platformu olan Kava, kullanıcılarına ve yatırımcılarına farklı gelir kapıları açmayı amaçlayarak hizmetlerine başladı. Kava, kullanıcıların USDX stablecoin’i ile borç alıp vermelerini ve sisteme stake ederek faiz kazanmalarını sağladı.

Merkeziyetsiz bir banka olarak çalışan Kava, stablecoin eseri USDX için epey büyük bir uğraş gösterdi. ABD dolarına sabitlenen USDX, kullanıcılarından kâfi ilgiyi görmedi.

Ripple ve Maker DAO tarafından desteklenen Kava, ekosistem eserlerini kâfi pozisyona getiremedi. Mainnet tarafında doğrulayıcılarını artırmak isteyen tanınan proje, USDX ile desteklenmek istiyor. Fakat UST tarafında yaşanan çöküş, gerisindeki takımın kâfi inancı verememesi nedeniyle USDX tarafını da etkiledi.

USDX, sabit dolar kurundan depeg olarak 0.82 dolar seviyelerine kadar düşüş yaşadı. Stablecoin, 200 bin dolarlık günlük hacimle pek de ilgi görmüyor. USDX, Kava ekosistemi dışında hiçbir borsada yer almıyor.

5- Huobi’nin Terk Ettiği Stablecoin (HUSD)

Popüler kripto para borsası Huobi, merkezi borsasında kullanım alanı ve likidite kaynağı yaratmak gayesiyle HUSD‘u destekledi. Ethereum ağında ortaya çıkan HUSD, ABD dolarına sabitlenmiş fiyatı ve stablecoin hizmetiyle ön plana çıktı.

Stable Universal tarafından 2018 yılında ortaya çıkartılan HUSD, Huobi borsasının desteğiyle listelenerek piyasaya çıkış yaptı. Popüler stablecoin’in ilk maksadı, dört farklı stablecoin’in birleşimi olmak oldu. PAX, TUSD, USDC ve GUSD, tek bir stablecoin’de birleşerek daha emniyetli bir liman oluşturulacaktı.

Ancak bu fikir, yatırımcılar tarafından onaylanmadı. Bu nedenle HUSD, tek başına bir stablecoin olarak ve Huobi dayanağından çekilerek varlığını sürdürmeye başladı. Merkezi bir borsanın gerisinde olmasını istemeyen yatırımcılar, bu atılımdan sonra itimat duymaya başladılar.

Ancak UST tarafında yaşanan olayların tesiri, HUSD için de sancılı oldu. Milyonlarca dolarlık varlıklarının erimesi ve kullanıcı kaybıyla yüzleşen HUSD, hayatta kalma çabası vermeye başladı.

Son olarak Huobi, HUSD‘u borsasından delist etmeye karar vermesiyle bitirici hamleyi yapmış oldu. Tüm bu süreçlerin ardından HUSD, stablecoin olmaktan çıktı ve depeg bir şekilde devamlılık sergiliyor.

Güncel olarak HUSD, 0.142 dolar seviyelerinde ilerliyor. Bir zamanların sansasyonel stablecoin’i, son 24 saatte sadece 4 bin dolarlık bir hacim gördü.

Stablecoin Geleceği, Düzenlemeler ve Denetlemeler

Düşen ve başarısız olan stablecoin’ler, bütün bir stablecoin bölümüne karşı bakış açısını olumsuz tarafta etkiliyor. Kripto para yatırımcıları ve kurumsal şirketler, teminatı sağlam olan ve varlıkları korunan stablecoin’leri tercih ediyor. Bu kapsamda, USDT, USDC ve BUSD ortasında bir rekabet başladı.

Ancak, genel olarak kripto sanayisine ve stablecoin kesimine itimat azaldı. Bu yıl gerçekleşen FTX ve Terra çöküşü bu durumu tetikledi. Global çapta konuşulan ve beklenilen, süratli bir düzenleme ve denetleme muhtaçlığı oldu

Özellikle stablecoin’ler tarafında, global çapta ve yasalar ile desteklenen bir düzenlemenin gelmesi bekleniliyor. Başta ABD olmak üzere, öbür ülkelerin de gündeminde bu husus yer alıyor. UST’nin çökmesi ve öbür stablecoin’lerin depeg olması, hukukî süreçleri hızlandırdı.

ABD düzenleyicisi ve Avrupa düzenleyicisi, hemfikir bir görüş ile 2023 yılında stablecoin’lerin rayına oturtulması gerektiğini düşünüyor. Bu durum, geçmiş periyotta yaşanan olayları unutturmasa da piyasaya olan inancı artırabilir.

Ancak yatırımcılar, genel olarak kripto para piyasasının üzerindeki bu karamsar bulutların kalkması ve ayı trendinin bitmesi bekleniliyor. Stablecoin’lerin düzenlenmesi, sonraki boğa koşusu için de değerli bir etmen olabilir.

Düzenlemeler ve denetlemeler sonrasında, USDT, USDC ve BUSD öncülüğünde yeni bir mecra ortaya çıkacak. Bu mecra, rezervleri sağlam olan ve teminatlandırılabilen eserlerin devamlılığını sağlayacak. Aksi projeler, yasaklanarak ortadan kaldırılacak. Ayrıyeten, stablecoin projesinin ekibi ve varlıkları da şeffaf bir biçimde düzenleyiciler ile paylaşılacak.