ÖZEL HABER: Yeni İktisat İdaresi Kriptoya Aralı mi Davranacak?  

13’üncü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeni kabine üyelerinin açıklanmasının yankıları sürüyor. Yaklaşık beş yıllık ortanın akabinde Hazine ve Maliye Bakanlığı koltuğuna dönüş yapan Mehmet Şimşek’in vazife teslim merasiminde “rasyonel politikalara geri dönüş” sinyali vermesi, iktisat dünyasını da hareketlendirmiş durumda. Keza yaklaşık iki yıldır süregelen kriptoya getirilecek regülasyon çalışmalarına dair yeni iktisat idaresinin nasıl bir hal sergileyeceği ise merak konusu.

Coinler.us’a özel konuşan Türkiye kripto dalının öncü isimlerinden akademisyen Tansel Kaya, tıpkı vakitte Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği kısmından mezun. “Avrupa Birliği ve ABD’yle daha uyumlu bir kabineyle karşı karşıyayız” diye konuşan Kaya, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na atanan Mehmet Fatih Kacır’ın ve Merkez Bankası başkanlığına getirilmesi gündeme gelen isimlerden Gaye Erkan’ın Boğaziçili olduğunu hatırlatarak şunları söylüyor: “Bu isimlerin çalışkanlığının ve eğitimlerinin sorgulanacak bir tarafı yok. Boğaziçililer normalde siyasette hiç yoktur, genelde özel sektöre yönelirler. Bu sefer kamu hizmetine geliyor bu insanlar, ülke için kazanım olduğunu düşünüyorum.”

“Mehmet Şimşek geçmişte kriptoya mesafeliydi”

“Sayın Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tecrübeli bir isim. Kripto konusuna ise mesafeli. Hatta kriptoyu Lale Çılgınlığı’na benzetmişti. Ama tabii bu açıklamaları 2018 yılından kalma, dönemin koşullarıyla algılamak gerekiyor” diye konuşan Kaya, ekliyor: “Görüşleri ne kadar değişti bilmiyorum fakat rasyonel politikalara dönmemiz gerektiğini söylüyor.”

“ABD’deki kriptoya dair olumsuz görüş bize sirayet edebilir”

Şimşek’in misyon tesliminde sarf ettiği “rasyonel politikalara dönüş” iletisini yorumlayan Kaya, “Rasyonel düşünce dediğimizde ABD ve Avrupa’daki finans dünyasının egemen görüşleri benimsenecek demektir. Bu, kriptoya daha mesafeli bir tablo ortaya çıkarıyor. ABD oldukça olumsuz bir tablo çiziyor kripto konusunda. Senatör Elizabeth Warren’ın kriptoya dair olumsuz görüşleri de biliniyor. ABD’deki kriptoya dair olumsuz görüşün bize sirayet edeceğinden endişe ediyorum” diye konuşuyor.

“Regülasyonlarda Avrupa Birliği düzenlemeleri rehber alınabilir”

Avrupa Birliği’nin son periyotta hayata geçirdiği Kripto Varlık Piyasaları Düzenlemesi’nin (MiCA) kripto varlıkları tanıdığını, tasnif ettiğini, borsaları düzenlediğini ve kripto alım satımına insider trading üzere fesat karıştırılmasına yönelik cezalar getirdiğini hatırlatan Kaya şunları söylüyor: “Bunlar güzel şeyler. Belki bu yönde bir yönelim olabilir, MiCA rehber alınabilir. Tercih edecekleri istikametin de bu yönde olacağını düşünüyorum. Baktığınız zaman MiCA şu ana dek yapılmış en elle tutulur bir regülasyon.”

“Kripto kabak gibi ortada”

Yaklaşık iki yıldır üzerinde çalışılan, Ankara’da bahse dair düzenlenen Çalıştaylar sonucunda kimi taslakların kamuoyuyla paylaşıldığı kripto regülasyonlarına dair birçok argüman kelam konusu. Kimileri sert bir regülasyon beklerken, bir kesim de görece hür bir mevzuat beklentisi içinde. Lakin işlem bazlı vergi üzere bahisler bölümün tartıştığı hususlar ortasında. “Döviz işlemlerinden alınan kambiyo vergisi gibi, düşük yüzdeli bir işlem bazlı vergi bekliyorum. Hatta kripto para borsaları da işlemlerde yüzde 18 KDV vermektense bunu istiyorlar” diye konuşan Tansel, ekliyor: “Kripto şu anda kabak gibi ortada. Mutlaka buradan gelir elde etmek istenilecektir.”

Eski Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin Binance CEO’su Changpeng Zhao’yla (CZ) yaptığı görüşmeye atıfta bulunan Kaya, “CZ’yle yapılan video konferans, devlet usulüne çok uygun değildi. Geçmişte Cumhurbaşkanı’nın katıldığı blokzincir konferansı gibi etkinlikler daha sık düzenlenebilir, CZ gibi isimler davet edilerek özel görüşmeler yapılabilir” görüşünü savunuyor.

“Blokzincir iyi, kripto paralar kumar” görüşü devam mı edecek?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in kripto paralar ve blokzincir teknolojilerine dair geçmişte yaptığı açıklamaların, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yakın vakitte mevzuya dair yaptığı açıklamalarla paralellik gösterdiği ise bir gerçek. Gerçekten 2022’nin Ekim ayında İstanbul Üniversitesi’nde düzenlenen Blokzincir İstanbul Programı’na katılan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Gençlerimize hiçbir dayanağı olmayan kripto para kumarlarına yönelmeleri yerine blokzincir teknolojisi gibi yeniliklerin değiştirilmesinde yer alarak daha büyük ve mümbit mecralara yönelmeleri tavsiyesinde bulunuyorum” sözlerini kullanmış, “Hedefimiz bu alanda da tüketici değil, tasarlayıcı, üretici, yön verici ve takip eden değil, takip edilen konuma ulaşmaktır” diye konuşmuştu. Kaya, kelam konusu açıklamalara dair “Kripto paralara toz kondurmak istemiyoruz ama baktığınız zaman birçok olumsuz gelişme yaşandı geçmişte” görüşünü savunuyor ve ekliyor: “Thodex, FTX, LUNA ve NFT’lerin ponzi olduğuna dair toplumda olumsuz bir algı söz konusu. Cumhurbaşkanı ve Bakan’ın ‘Blokzincir iyidir ama kripto paralar kumardır’ derken de haklılık payları olduğunu düşünüyorum. Ne de olsa regüle edilmemiş bir yapıdan bahsediyoruz.”

Dijital Türk Lirası’nın akıbeti

Blokzincir teknolojilerine Türkiye’nin üzerinde çalıştığı bir bahis ise Dijital Türk Lirası. 2022 Aralık’ta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından yapılan açıklamada, Dijital Türk Lirası Projesi’nin birinci faz çalışmaları kapsamında Dijital Türk Lirası Ağı üzerindeki ilk ödeme işlemleri başarılı bir biçimde gerçekleştirildiği  ve kapalı devre pilot uygulama testlerine 2023 yılının ilk çeyreğinde de devam edeceği duyurulmuştu. Pekala yeni iktisat idaresiyle bir arada Dijital Türk Lirası’nın akıbeti ne olacak? Kaya, “Mehmet Şimşek’in 2018’deki bir konuşmasını dinledim: Kripto paralara benzeyen Dijital Türk Lirası üretmek istiyoruz demiş o zamanlar. Hakikaten de ondan sonra gelen bakanlar, bu projeyi devam ettirdi. Mobil uygulama olarak ben demosunu gördüm. Bankacılık uygulamaları için bankalara muhtaçsınız. Fakat burada işlemler tamamen vatandaşa ait” diye konuşuyor.