10 Uzman Varsayımı: FTX Sonrası Yeni Çöküş mü Geliyor?
FTX likidite krizi ve SBF’nin CEO’luk vazifesinden istifa etmesi, bu hafta kripto piyasasında düşüşlere neden oldu. Sıradakinin kim ve hangi şirket olduğu ise merak ediliyor. Coinler.us olarak, kripto para piyasalarına taraf veren uzman isimlerin yorumlarını sizlere aktarıyoruz.
FTX krizi irtibatlı olduğu şirketleri etkiliyor
Değeri 30 milyar doların üzerinde olan kripto para borsası Cuma günü iflas müracaatında bulundu. FTX’te yaşananlar, şirketin mali durumunu ortaya çıkardı. Her detay sonrasında kripto sanayisine olan inançta darbe almış oldu. İlk hareketlilik Binance’in Salı günü yaptığı açıklamada, rakibi FTX’i kurtarmak için potansiyel bir muahedeyi kabul ettiğini açıkladı. Lakin iflas söylentileri, borsa müşterilerini sadece 72 saat içinde 6 milyar dolar çekmeleriyle sonuçlandı.
Sonrasında Binance, FTX’in bilançosunu gözden geçirdiklerini söyledi ve mutabakattan vazgeçti. Olayın akabinde, düzenleyicilerin FTX’e olan ilgisini daha da arttı. Borsadaki kriz tüm kripto para ünitelerinde düşüşleri de beraberinde getirdi. Beşerler, 2008’deki çöküşü mali krizi başlatan Lehman Brothers ile karşılaştırma yapmalarını sağladı.
10 uzman isim FTX krizi hakkında konuştu
Borsa hakkında konuşan isimlerden biri Larry Summers, eski ABD Hazine Bakanı. Harvard iktisat profesörü, olan Summers husus ile ilgili şunları söylüyor:
Son birkaç gün içinde kripto sanayisinde neler olup bittiği insanları korkutacak ve düzenleyicileri harekete geçirecek.
Summers, FTX’in Lehman tipi bir çöküşe yol açma riskinin olup olmadığını da kıymetlendiriyor.
Düşük bir oran. Zira bankacılık sistemi eskisinden daha uygun kapitalize edilmiş durumda. Fed son derece tetikte. Bilhassa pandeminin ilk devirlerinde olanlardan sonra, likiditeyi sızdırma konusunda daha fazla emsalimiz ve istekliliğimiz var.
Milyarder yatırımcı ve Icahn Enterprises lideri Carl Icahn da fikirlerini sundu:
Bence daha da ilerleyebilir. Bu, ekonomimizde sahip olduğunuz tehlikelerden yalnızca biri.
Allianz’ın baş iktisat danışmanı Mohamed El-Erian ise FTX krizi ile ilgili sorumsuz kaldıraç ölçüsüne değiniyor:
İyi haber şu ki, bankaların tersine ödeme ve uzlaştırma sisteminin bir modülü değiller, bu yüzden büyük sistemik tesirler konusunda endişelenmemize gerek yok. Alınan sorumsuz kaldıraç ölçüsü, varlıkların çapraz mülkiyeti. Bu tıp şeyler olmamalı. Gördükleri şeyin onları gece uyanık tutacağını sanıyorum.
Siegel, FTX çöküşünün bu nedenle Lehman olayına benzemediğini söylüyor
Wharton profesörü Jeremy Siegel, Lehman çöküşüne benzerlik gösterip göstermediği sorulduğunda şunları söylüyor:
Bazı insanların dediği üzere, ‘Gerçekten düşerse bu bir Lehman anı mı?’ Hayır! Zira aslında pahanın yarısından fazlası esasen düştü. Açıkçası, finansal sistem çok uygun hayatta kaldı. Nitekim kıymetli olan bir şey var. Lehman battığında, para piyasası yatırım fonlarında param vardı. Bankalarda ve başka her emtiada param vardı. Ve kendi kendime, ‘Tanrıya şükür, Fed bu varlıkları destekliyor’ dedim. Kripto piyasasında ise buna sahip değiliz.
Binance CEO’su iflas hakkında ağır konuştu
Binance CEO’su Changpeng Zhao “CZ”, kripto para sanayisinin yıllarca geriye gittiğini söyledi:
FTX’in iflasıyla birlikte kademeli olarak tesirler göreceğiz. Bilhassa çöküşün akabinde FTX ekosistemi ile irtibatı olanlar olumsuz etkilenecek. Ayrıyeten kripto para ekosistemi yıllarca geriye gitmiş durumda. İnsanların itimadı kayboldu.
Galaxy Digital’in CEO’su Mike Novogratz bilhassa yaşananların inancı zedelediğini belirtiyor. Novogratz tabirlerinde şunları lisana getirdi:
Güvenmek için ne kaldı. Piyasalar büsbütün sisteme itimat ve öteki karşı taraflara itimat ile ilgilidir. Ayrıyeten itimat konusu eski bir öyküdür. Özetle, bermuda şortlu, dağınık saçlı genç, karizmatik bir adam dünyanın en düzgün 20 yatırımcısını cezbetti. Düzenleyicileri kendine çekti ve bir nevi tüm sistemin önde gelen adamıydı. Birtakım açılardan bakarsak sıkıntılar devam edecek. İnsanların coin satın alması, satması, ödünç vermesi ve tanıtması için oluşturulan altyapı için çok daha makûs oldu. Bu nedenle aksilikler olacak. Lakin tüm bunlar kripto sanayisinin sonu değil.
Bitcoin maksimalisti Michael Saylor, düzenleyicilerin hızlandıracağını söylüyor
Bitcoin boğası ve Microstrategy’nin kurucusu Michael Saylor ise, SBF’nin ve iflas eden borsanın kripto piyasasında düzenlemeleri hızlandıracağını belirtiyor:
Sektörün büyümesi gerektiğini düşünüyorum ve düzenleyiciler bu alana giriyor. Tüm bunlarla birlikte düzenleyicilerin elini güçlendirecek ve müdahalelerini hızlandıracak.
FTX’te küçük bir pay sahibi olan fintech Circle’ın CEO’su Jeremy Allaire’da konuşan isimler ortasında yer aldı. Allaire, bahis ile ilgili olarak fikirlerini aktardı:
Bütün bu piyasa döngüsü (aşağı), bize piyasadaki derin sorunları yansıtmak için birçok fırsat verdi. Şeffaflık eksikliği, karşı taraf görünürlüğündeki eksiklik. Spekülatif token’lara bağlı proje hazineleri ve bilançoları temel nedenler. Son olarak, 10 yıldır bu kesimin içinde olan biriyim. 2008’deki Lehman Bros anına reaksiyon olarak ortaya çıkan bir teknoloji. Lakin, kendi batan versiyonunun ortaya çıkmasına neden olması hayal kırıklığı yaratıyor. Daha düzgününü yapabiliriz.
Son olarak ise Nikolaos Panigirtzoglou liderliğindeki JP Morgan stratejistleri ise şunları söylüyor:
Muhtemelen yeni bir marj daveti, kaldıraç azaltma ve kripto şirketi/platform başarısızlıkları başlıyor. Daha güçlü bilançolara sahip kuruluşların sayısı, düşük sermayeli ve yüksek kaldıraçlı olanları kurtarmaktır. Kripto ekosisteminde küçülmeler görünüyor.
