Bitcoin Proof of Work (İş Kanıtı) Nedir? Bitcoin Ağı Nasıl Korunur?

Bitcoin Proof of Work (iş kanıtı) ve konsensüs mekanizması, ödül olarak yeni bloklar ve kripto paralar üretirken aynı zamanda ağın güvenliğini de sağlar.

Proof of Work, merkezi olmayan Bitcoin (BTC) blokzinciri ağını güvence altına alan fikir birliği algoritmasıdır. Bitcoin madencileri, yeni bloklar oluşturmak ve bunun karşılığında Bitcoin ödülleri kazanmak için yoğun şekilde enerji harcayarak karmaşık matematik denklemlerini çözmeye çalışırlar.

Blockchain teknolojisi, aslında hem Bitcoin hem de diğer kripto paralar için tüm işlemlerin kayıt edildiği bir veri tabanı, diğer bir deyişle bir defterdir. Ancak bu veri tabanı tek bir yerden yönetilmez veya yalnızca bir yerde tutulmaz. Blockchain, merkezi olmayan ve dünyanın her yerine dağıtılan eşler tarafından işlenen düğümler tarafından desteklenmektedir.

Peki, merkezi olmayan bir ağı nasıl koruyabilirsiniz ve herkesin defterin içeriği üzerinde hemfikir olmasını nasıl sağlarsınız? İşte burada Bitcoin’in iş kanıtı konsensüs algoritması devreye giriyor.

Proof of Work’e Hızlı Bir Giriş

İş kanıtı (Proof of Work) konsensüs algoritması, açık anahtar şifrelemesi ile birlikte tüm kullanıcılara dağıtılmış defteri güvence altına alır ve ağı “çift harcama” saldırılarından korur. Aynı zamanda zincire yeni işlem blokları ekler ve BTC ödülleri oluşturur. Nihayetinde de bu ödülleri ilgili madencilere paylaştırır.

İş kanıtı mekanizması, Bitcoin madencilerinin bilgisayarlarını kullanarak karmaşık matematiksel denklemleri çözmek için rekabet etmesini gerektirir. Bu da daha iyi makinelere sahip olanın daha önde olduğu bir yarış oluşturur. Bu zorlu yarışı sistemi bilinçli olarak tercih edilmiştir. Fakat tüm zorluğa rağmen elde edilen BTC ödülleri küçümsenmeyecek kadar büyüktür.

İş kanıtı, Bitcoin’in varlığını sürdürmesi için çok önemlidir. Ancak enerji tüketimi noktasında oldukça ciddi eleştiriler almaktadır. Bu nedenle diğer birçok kripto para birimi, iş kanıtı yerine çok farklı bir mekanizma olan hisse kanıtı modelini benimsemiştir . İş kanıtı nasıl işler, Bitcoin için gerekli mi, iş kanıtının avantajları ve dezavantajlarının neler olduğunu anlatalım.

Konsensüs Mekanizması Nedir?

Konsensüs mekanizması, bir yönetici tarafından denetlenen geleneksel bir veri tabanından farklıdır. Genel bir blokzinciri olup, herhangi bir katılımcının potansiyel olarak katkıda bulunabileceği, eşler arası, merkezi olmayan bir ağdır. Potansiyel olarak binlerce düğüm yöneticisi göz önüne alındığında, böyle dağıtılmış bir ağın çalışması için fikir birliği şarttır. Diğer bir tabirle, ağın düzgün çalışması için tüm madencilerin ağın durumu üzerinde anlaşmaları gerekir.

Konsensüs mekanizması, ağdaki işlemlerin güvenilir olması ve otomatik olarak hangi madencinin gönderdiği bloğun (her bir blok işlemlerin kaydedildiği yer anlamına gelir) zincire ekleneceğini belirlediği ve madencilerin ödüllendirildiği süreçtir.

İş Kanıtı (Proof of Work) Nedir ve Nasıl Çalışır?

Proof of Work (iş kanıtı), Bitcoin’in yaratıcısı Satoshi Nakamoto tarafından tasarlanan fikir birliği mekanizmasıdır. Benzer modeller Ethereum, Litecoin ve Dogecoin gibi birçok kripto parada da kullanılmaktadır. İş kanıtı modelinde, madenciler donanımlarını karmaşık matematik denklemlerini çözmek için bir karma yazılım çalıştırırlar.

İş kanıtı, güvenilmeyen aracıların bile bilgi iletilebilmesi gibi güzel bir özelliğe sahiptir.

Satoshi Nakamoto

Bitcoin kullanıcıları, işlemlerini tamamlar ve madenciler de bu işlemleri bir blokta toplar. Bu toplama sürecinde hashing adı verilen süreç önemlidir. Bir donanım ne kadar güçlüyse o kadar hızlı hashing yapar. Madencinin hashing hızına bağlı olarak alacağı ödül de değişir. Tüm madenciler işlemleri daha hızlı tamamlamak için birbiriyle rekabet eder. Bloğu kabul edilen madenci, ödül olarak Bitcoin kazanır. Her bir blok tamamlandıktan sonra toplamda 6.25 BTC değerinde ödül dağıtılır. Bu ödül başlangıçta 50 BTC idi ve her 4 yılda bir yarıya iner. Tamamlanan bloğun ardından her 10 dakikada bir yeni blok işlemi başlar.

İş Kanıtı Neden Önemli? Bitcoin %51 Saldırısı Nedir?

İş kanıtı, Bitcoin ağının kritik bir bileşenidir. Eğer iş kanıtı olmasaydı kötü niyetli kişilerin ağa saldırması ve Bitcoin’i “çifte harcaması” kolay olurdu. Çifte harcama, bir madencilik grubunun ağın toplam hash hızının (bilgi işlem gücü) çoğunluğunu sahip olduğu ve böylece blokları manipüle etmesine ve sistemden faydalanmasına izin verdiği %51 saldırısı anlamına gelir.

Bununla birlikte Bitcoin’in kullandığı iş kanıtı sisteminin yoğun enerji tüketmesi nedeniyle belli bir grubun ağda %51’lik üstünlükle söz sahibi olması son derece zordur.

İş Kanıtı (Proof of Work) Kullanan Kripto Paralar

Proof of Work, en büyük iki kripto para olan Bitcoin ve Ethereum ile birlikte Litecoin, Dogecoin, Bitcoin Cash ve Monero gibi kripto paraların yanı sıra onlarca kripto paranın da kullandığı bir modeldir. Ancak Ethereum, şu sıralar hisse kanıtı sistemine geçme işlemleri üzerinde çalışıyor.

İş Kanıtının Dezavantajları Nelerdir?

Bitcoin’in iş kanıtı modelinin en büyük dezavantajı, madencilik için çok yüksek miktarda enerji tüketmesidir. Digiconomist verilerine göre Bitcoin madenciliği için bir yılda harcanan elektrik, Fas’ın bir yıllık elektrik tüketimine denk miktarda.

Bitcoin ağının muazzam bir katılımcıya sahip olması nedeniyle %51 saldırısının neredeyse imkansız olduğu bilinse de, daha küçük blokzincirlerinde durum böyle değildir. İş kanıtı modelini kullanan Ethereum Classic ve Bitcoin Cash, 2020 yılında bu tür saldırılara maruz kaldı.

İş Kanıtı (Proof of Work) vs Hisse Kanıtı (Proof of Stake)

İş kanıtı kullanan ağların enerji tüketimi konusunda endişeler oluşturmasının ardından blokzinciri endüstrisinde alternatif bir fikir birliği mekanizması ortaya çıktı: Hisse kanıtı. İngilizce ismiyle Proof of Stake sistemi, ağ içinde büyük miktarlarda yerel kripto para birimi tutan doğrulayıcılara dayanır ve bu kullanıcılar işlemleri doğrularak ödüller kazanır.

Cardano , Algorand , Cosmos ve Binance Coin gibi kripto paraların tümü, bir tür hisse senedi kanıtı modeli kullanır. Ethereum şu anda Bitcoin gibi iş kanıtı kullanmakta ancak yakında Ethereum 2.0 yükseltmesiyle hisse kanıtı modeline geçiyor. Yeni ağın, mevcut ağa göre yarı yarıya daha az enerji harcayacağı tahmin ediliyor.

Proof of Stake (hisse kanıtı), yüksek güçlü bilgisayarlar veya özel madencilik donanımları gerektirmez. Bu nedenle bu tür ağlar daha az enerji kullanır.  Öte yandan, ağda bir doğrulayıcı olmak için büyük miktarda para yatırılması gerektiği için, bazı kişiler bu tür sistemleri “zenginlerin daha zengin olduğu” modeller olarak görüyor.