✅ Kapsamlı İnceleme: NFT Ve NFT Tokenler Nedir? • Coinler.us

Bu makalede son devirde inanılmaz ilgi gören NFT ve NFT tokenler konusunu ayrıntılı bir biçimde ele alacağız. Coinler.us olarak, keyifli okumalar dileriz…

Sanatı oluşturan faktörler nelerdir?

Sanatın en sade formda, insanın kendisini tabir etmesine yarayan bir lisan olarak tanımlanmıştır. Her devrin sanat anlayışı, o periyoda ilişkin toplumsal pratiklerin tesiri altında geliştiği görülmüştür. Nihayetinde sanatkarın toplumda meydana gelen siyasi, ekonomik, bilimsel ve sanatsal olgulardan bağımsız olmadığı dikkat çekmektedir. Örneğin (M.Ö 3200) Antikite çağlarında kayaların üzerlerine çizilen çeşitli figürlerle başlayan “Primitif Sanat” böylesi uygulamalardan izler taşımaktadır. Sonraki periyotta Platon’la başlayan ve Aristoteles ile devam eden sanat anlayışında, sanat yaradanın konutunu güzelleştirmek olmalıdır, biçiminde düşünülmüştür. Aristo ise (MÖ 384 – c. MÖ 322) “Sanatı anlatmak için sanatçıyı mecburî bir biçimde tabiatta yaşanılanı taklit etmeye iten kesin bir doktrin vardır.” diye tanımlamıştır. Dünyada Skolastik ideolojinin tesiri ile orta çağ devrinde (375 – 1453) sanat din için olmalıdır anlayışı olduğu görülmektedir.1] Erken Hristiyan sanatı, Kavimler Göçü sanatı, Bizans sanatı, Romanesk sanatı, Gotik sanat orta çağ’da gelişen akımlar olmakla beraber Anglosakson sanatı ve Viking sanatı gibi muhakkak Uluslara ilişkin sanat anlayışı da gelişmiştir. [2]

Osmanlı İmparatorluğunda ise sanat yapıtlarının oluşturulmasında dini bedellerin el yazması ile oluşturulduğu ve daha çok Mimar Sinan üzere mimarların yapısal yapıtları olduğu görülmektedir. Yapıtların kaynakları İmparatora bağlı olduğu için ekseriyetle ilerlemeler ve yapıtlar onun isteğine nazaran şekillenmiştir. 1493 yılında İspanyol göçmeni David ve Samuel İbn Nahmias Kardeşler tarafından İstanbul’da matbaanın kurulması ile basılan eserler olsa da İbranice, Yunanca, İspanyolca ve Latince lisanında dini hususlar yapıtların içerik bakımından tartısını oluşturmuştur. Matbaada Türkçe, Arapça lisanlarında eser basmak yasak olması yapıtların imparatorluk geneline yayılmasını ÇAĞI yakalamasını geciktirmiştir. Rönesans, yeni çağ (1453–1789) devrinde Copernicus, Bruno, Kepler, Da vinci, Galilei, Bacon üzere bilim insanları astronomi araştırmaları ve teleskopla yaptığı müşahedelerle elde ettiği datalar ile dünyanın, kozmosun merkezinde değil galaksinin kıyısındaki bir yıldızın etrafında dönen 3-5 gezegenden birisi olduğunu anlamışlar ve dini motiflerden daha çok ferdî tavırlar, özgürlük, astronomi üzere kavramları anlatan sanatkarlar olmayı başarmışlardır. Rönesans sanatkarları sermayedarların ve kalabalıkların takdirini toplayabildikleri nispette sanatlarından para kazanabilmeyi başarmışlardır. Bu periyodun sanatkarlarının İtalya’da, özellikle Floransa’da ortaya çıkışının da sebebi Da Vinci, Michelangelo, Botticelli üzere sanatkarlar, Medici ailesinin sipariş ettirdiği yapıtları satarak para kazanıp, mesleklerini inşa etmeye çalışmalarıdır. Rönesans’la birlikte insanoğlu kendini güçlü hissedip insanı odak noktasına alan hümanizm akımını başlatması ile yapıtlarını buna yönelik çıkarmaya başlamışlardır.

Mozart’ın Don Giovanni operası, bu periyodu âlâ yansıtan örneklerdendir. Bu periyotta romantizm ve rokoko tesiri görülmektedir. Rönesans’tan sonra yeni çağ ile birlikte (yaklaşık 1789) sanayi ihtilalinin başlaması sonucu sanayi ihtilalinin Klasisizmin anlayışı ile doğan dönemsel durumları anlatmak üzere kurulan sanat anlayışının getirdiği sıkıcılığı ve kuralcılığın hissedilmesi, söz zaruriliği anlayışına isyan ederek çağdaş sanatkarlar ortaya çıkarmış ve bu sanatkarlar kendi çağdaş dünyalarını yaratmışlardır. Böylece “geçmişten ve onun sembollerinden bağımsız bir süreç” başlatma projesi hayatına geçilmiş, günümüz sanatına kadar uzanan bu devirde sanat toplum için mi yoksa sanat sanat için midir? soruları ortaya atılmış ve tartışılmaya başlanılmıştır. Günümüz sanatında dikkat çekme ve sıradanlık kâfi üzere görünmüştür. Andy Warhol üzere sanatkarların yaptıkları bunun için düzgün birer örnek olmuştur. Warhol’un sanatının geldiği noktada kendini “ister sanat, ister ticaret, ister reklam seviyesinde olsun, her alanda işe yarayan bir makineyim” diye tanımlamıştır. Böylece sanatı toplumdan bağımsız oluşturduğu görülmüştür. [1] [3]

Tarihî süreçte yaşanan bu değişimler sonrasında sanat için üniversal geçerliği olan tek bir tarif yapılması olanaksız hale getirmiştir. Ancak günümüz vaktinde bir sanatkarın sanatından para kazanabilmesi geçmiş periyotların birçok kademelerinde görüldüğü üzere siyasi otoritenin yahut iş adamlarının takviyesi ile (patronaj) denilen sistemin tesiriyle sanatın oluşabildiği düşünülmüştür. Bu durum nedeniyle sergileme ve tanıtımda alan yetersizliği, sanatın özgür kanıyı yansıtamamasına ve halkın tamamına yayılamamasına neden olduğu görülmüştür.

Özgür sanat ve sanatkarların var olması için nasıl bir ortam gereklidir?

Günümüzde de sanatın ve sanatkarların bedellerinin anlaşılmadığı yararlarına ehemmiyet verilmediği, değer verilenlerinde sergileme alanlarının yetersizliği nedeniyle siyasi otorite yahut iş adamlarının dayanağını almak zorunda kalmaları ve aksi takdirde bu durumlardan, ekonomik zahmetlerden ötürü sanatlarının sürekliliğinin olmaması ve buna nazaran hareket etmeleri sanatın ilerlemesinde büyük manisi oluşturduğu görülmüştür. Dünyada ve Ülkemizde teknolojinin ilerlemesi ile bilgisayarda oluşturulmaya başlanılan sanatın yıllarca 2 boyutlu ve 3 boyutlu (3 Max, Blender 3d, Cinema 4d, ZBrush, Maya, Unreal Engine, Unity, vb..) programlarıyla çizim ve oyun yapan sanatkarların bedelleri anlaşılmaması sonucu çok fazla vakit ve emek verip çok az kazanmak durumunda kalmanın sorunsalını yaşamalarına neden olmuştur. Teknolojinin ilerlemesine karşın çalışmalar gereğince platformlarda sergilenip tanıtılamaması birebir vakitte bu durumu güzelleştirecek sistemin olmaması büyük bir eksiklik olarak hissedilmiştir.

Bu yüzden sanatkarların yapıtlarının gereğince paha görmemesi yahut yapıtlara az para verilmesi, çalışmaların numune gönderilen yer tarafından çalınması üzere durumlar olması ve buna yıllarca katlanmak zorunda kalmaları sanatsal güzelleşmenin sağlanamamasına hatta insanlığın daha ileri noktalara gelmesine pürüz teşkil ettiği görülmüştür. Ülkemize bilhassa SWOT tahlili değerlemesi ile bakılınca güçlü tarafını oluşturan genç jenerasyonun sanatını katma bedel manasında değerlendirilemediği, dünyaya tanıtılamadığı görülmüştür. Bu yalnızca ülkemizde değil dünyadaki birçok ülke insanı için geçerli bir durumu oluşturmuştur. Yeni bir sistemin ihtiyacı hem bedelli yapıtların hem de oyunların tasarlanıp satılması, sanatkarların gelişim basamaklarında katma bedel sağlamaları için Blockchain içinde NFT ve Metaverse kurulması mecburiliği muhtaçlığını doğurmuştur. 2022 yılı prestiji ile en çok satan oyunlar ve geliştiriciler diye Wikipedia internet sitesine bakıldığı vakit dünyanın en yeterli oyun geliştiricileri ortasında Ülkemiz insanlarının birinci 10 içerisine girdiği ve bu birden fazla oyun içinde geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

NFT neden gereklidir?

2017 de ODTÜ’de gerçekleşen eventbrite programında İstanbul ve Londra’da iki stüdyoda toplamda 77 çalışanıyla faaliyet gösteren Gram Games CEO’su Mehmet Ecevit’e şirketin sır üzere özelliğini sorulduğunda “Bizde statü yoktur, bizde müdürlük yoktur, bizde çay dağıtan misyonlu bile istediği üzere oyunlar ilgili fikrini söyleyebilir, beyin fırtınalarına katılıp tartışabilir.” dediği görülmüştür. Birçok oyunu Amerika ve Avrupa taşınabilir platformlarında ve dünyada birinci sıraya gelme başarısı olan bu şirketin çalışma durumu bir yerden tanıdık gelmeye başlamıştır. Ecevit’in küçük modelde de olsa dağıtık yapı şirket modelini anlatıyor olması, bu biçimde şirketin bölüme ve oyun severlere kaliteli oyunlar sunarak ayrıyeten oluşturduğu katma paha ile ne kadar çok şey başardığı anlaşılmıştır. 2012 yılında kurulan şirketin 250 milyon dolar (3 Milyar Lira) ve ek ödemeler ile 2018 yılı başlarında dünyaca ünlü oyun geliştiricisi Zynga tarafından satın alındığı görülmüştür. Bu durum Ülkemizde var olan gençlerin nasıl bir potansiyele sahip olduğu ve tüm dünyadaki insanların beklentilerinin neler olduğunun anlamak ismine firmalar içinde kıymetli bir olay olmuştur. Blockchain üzerindeki platformlar ile eğitim ve çalışmalarında kâfi formda (yazılımsal ve donanımsal) dayanak olunması durumunda gelecekte Ülkemize ve Dünyamıza çok daha fazla kıymet katacak potansiyeller ortaya çıkacağı anlaşılmıştır.

Dağıtım monopollerinin dönemi bitiyor mu?

Günümüzde sanatkarlar, yapıtlarını kitlelerle buluşturmak için çok yüksek bir kurul talep eden aracılarla anlaşmak zorunda kalması, muharrirlerin kitaplarını bastırmak ve rafa çıkarabilmek için bir yayınevi bulmak zorunda kalması, ressamlar da fotoğraflarını satabilmek için galerilere başvurmak zorunda kalması sonucu monopolleşmiş sergicilerin ve dağıtımcıların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bunların aldığı yüksek komisyonlarsa hem sanatkarların hem de küçük yayınevlerinin meşakkat yaşamasına nenden olmuştur. NFT’nin çıkması ile eser oluşturucularının isimlerini internetten duyurabilmesini ve yapıtlarını düşük kurullarla satabilmesini imkanlı kılmasını sağlayacağı görülmüştür.

Örnek olarak poster tasarım ve çizer Tarık Tolunay’ın anlattığına nazaran “Bir posterim var ve firmaya benim posterim var dağıtır mısınız yahut stantlar misiniz?” diye sorulduğu vakit, firmaların dağıtırım yahut sergilerim fakat kârın yüzde 60’ını alırım dediğini, geriye yüzde 40’ın kaldığını, bu yüzde 40’ın da yüzde 35’inin maliyet olduğunu esasen böylelikle yüzde 5’in fakat tasarımcıya kaldığını söylemiştir. Tarık Tolunay, bu olayın çok adaletsiz ve berbat bir durum oluşturduğunu ancak diğer bir yol olmadığı için buna mecbur kaldıklarını belirtiyor. Tolunay kelamlarını şöyle sürdürüyor:

Dağıtım monopollerinin hiçbirine yapıtımı kurban edemem. Shopier üzerinden posterlerimi ve fine art’larımı satmaya başladım ve yalnızca yüzde 5 kurul istendiği internetin artık eski yolları kırmaya ve yerine yeni teknikler koymaya başladığını gördük. NFT ile sisteminin daha çok gelişeceğini sanatın daha çok değerleneceğine inanıyorum.4]

NFT nedir? NFT neden ekran imgesinden daha pahalıdır?

NFT’nin açılımı “Non Fungible Token”dir. Türkçe karşılığı ile “Değiştirilemeyen Token” manasına geldiği bilinmektedir. NFT’nin açılımında herkesin gözden kaçırdığı aslında dikkat edilmesi gereken çok değerli bir sözcüğün varlığıdır. Bu sözcük Token olarak tabir edilmiştir. Yani bu bir görsel, sessel yahut öbür formda oluşmuş varlığın kripto para üzere dijitalleştirilmesi yani kriptolojik olarak kodlanmış halidir diye tanımlanmıştır.

NFT, olarak oluşmuş varlık bir pahaya sahip olup ve bu kıymeti mali olarak tahsil edilmesi mümkün olabilmektedir. Burada asıl değerli olan kriptolojik varlığın dijitalliğini birinci sefer oluştururken güzel şekilde saklamak olduğu düşünülmektedir. Rastgele bir sanat yapıtı, görüntü, tweet, bir internet sayfası, otomobil ruhsatı, okul diploması üzere görseller, toplumsal medyada yahut dijitalde oluşturduğunuz kıssalar, futbol kartları, oyun kartları, tablolar yahut antika eşyalar, müzik, maç vb. varlıkların Blockchain içerisinde kriptolojik olarak kodlanması bu kod ile block oluşturulması yapıtı eşsiz (Non-Fungible) yapmakta kâfi olmaktadır. Zira yapıtın emsal sürümü yahut üzerindeki rastgele bir değişiklik yapılması ile tekrar NFT oluşturularak satılmak istenmesi onun kriptolojik kodunu değiştireceği için eser birebir özellikte olmayacaktır.

Tıpkı vakitte yapıtın bu kodu ile Blockchain resmi web sayfasından içerisinde hangi hesaba ilişkin olduğunu ve geçmiş bilgileri görünebileceği için yapıtın doğrulaması yapılmış olacaktır. Rastgele ekspertiz olmadan yapılan bu doğrulama ile yapıtın ekran manzarası ile tıpkı olmadığı çarçabuk eşsiz olduğu anlaşılacak ve yapıtın kıymeti buna nazaran belirlenebileceği düşünülmektedir. NFT’nin meta bilgilerine imzalarını ekleyerek sanat yapıtlarını birinci oluşturanlar özgünlüğünü de böylelikle korumuş olacaklardır. Aslında yapıtın kaç adet olacağı, sanatkarın kendisine alacağı kurul oranı eser satabilmek için içerdiği özellikleri ile oluşturulan akıllı mukavelelerin varlığından haberi olan bahis ile ilgili olan bireyler yapıtın ekran imgesi ile birebir olmadığının çarçabuk farkında olduğu görülebilmektedir. Birebir vakitte tanınmış sağlam NFT satış platformları özgün eser diye belirterek yahut özgün yapıtın satış noktasını budur diyerek sizi yönlendirebilmektedir.

Dijital cüzdanınıza bağlı olarak oluşturulmuş rastgele dijital yapıtınızı OpenSea, Rarible, Nifty, Gateway, superRare, Enjin ve Decentraland üzere platformlarda sergilerken çoğunluğunda istenilen GAS fiyatlarının (feelerin) varlığı herkesin eline ne geçerse platforma koymaması için caydırıcı özelliği de bulunması kıymetli özellik olarak görülmektedir. Para kazanmak için birçok şeyi NFT olarak koymanın para kazandırmaması sonucu insanların yapıtlarını alıcıların talebi doğrultusunda oluşturacakları öngörülmektedir. Bu piyasada periyoda nazaran tanınan NFT karakterleri de öteki NFT’lere nazaran daha yüksek fiyat ile satılabilmektedir. Bugünlerde 2022 Şubat ayı prestiji ile CryptoPunks’lar daha yüksek fiyatlardan satıldığı izlenilmektedir.

Tüm taraflarıyla NFT İncelemesi

NFT sanatın özgürleşmesi açısından muazzam bir potansiyel taşımaktadır. NFT’yi heyecan verici yapan şey, bu bin yıllık patronaj sistemini ortadan kaldırma potansiyeli yanı sıra, NFT üzerinden yapıtını satan sanatçı için akıllı mukavele ile bildirilen komiteye nazaran parasını (tokenini) sonraki her satışından hisse almayı sürdürüyor olması cazip gelmektedir. Bu durum şu biçimde örneklendirilebilinir; Örneğin Müzik piyasasına çiçeği burnunda bir müzisyen girmiş olduğu varsayılsın, ismini duyan kimse olmasın. Birinci şarksını YouTube’a yüklediği düşüldüğü vakit ortadan 1 yıl geçip bu müzik bir biçimde YouTube’da 50 milyon dinlenmeye ulaştığı durumda bu senaryo için tek bir ihtimal kalmakta, bir plak şirketiyle muahede imzalayıp albüm yapmak ve bu yolla para kazanmak ve gelirin büyük bir kısmını zarurî olarak plak şirketiyle paylaşmak durumunda kalması berbat bir durum oluşturmaktadır.

Meğer NFT ile işler değişecek… Sanatçının Birinci müziğini YouTube’a yüklerken muhakkak sayıda NFT’lediği varsayıldığı vakit 1 yıl içinde 50 milyon dinlenmeye ulaşan bu sanatkarın yapıtının 10 yılda 1 milyar dinlenmesi ve haliyle bir müzik efsanesine dönüşmesi ihtimali ve NFT’sine olan istek artması bir epey yüksek olacağı düşünülmektedir. Bu sanatkarın orjinal NFT’sini elinde tutmak isteyen birçok yer ve insan olacağından her NFT’sinden de komite alacak olması ile sanatçı düzgün bir gelir elde etmiş olacaktır. Birebir şey fotoğraf vb birçok sanat için geçerli olacağı düşünülmektedir. [5]

NFT bir sanat yapıtı kıymeti taşır mı?

Hususa birtakım durumlar düşünerek bakılmıştır. Daha evvel söylediğimiz üzere bir sanat yapıtını kıymetli yapan şey nedir? sorusuna karşılık, sanatkarın ferdî serüveni, toplumdaki pozisyonu, yapıtıyla kurduğu alaka, yapıtın ortaya çıkışı, toplum nezdinde ki manası, yapıtın özelliğine nazaran yapıtı alacak bireyde memnuniyet oluşturma durumu, kullanıcılar için faydalı olma durumu üzere özellikler klasik eser ile tıpkı biçimde olsa da çağdaş dijital sanat içinde yapay zeka ile üretilip üretilmediği, NFT’nin en fazla üretim sayısı ve Metaverse içerisinde kullanıp kullanılamayacağı, çeşitli Metaverseler içerisinde geçişkenlik özelliği olma durumu, akıllı kontratlar oluşturulurken bahsedilmiş olunan kriterleri taşıması üzere karşılıklar verilebilinmektedir. Bu sorulara verilebilecek yanıtlar ile NFT’nin bedeli de belirlenmektedir. Lakin, en fazla ne kadar bedelli olabileceği sanatsal olarak neyi söz ettiği vakit ile görülebilecek bir durum olduğu düşünülmektedir.

Mart 2021’de İnsanların birçok tarafından NFT’nin ne olduğunun duyulması Beeple ismiyle bilinen sanatçı Mike Winkelmann’ın NFT’ye dönüştürdüğü 5 bin günden fazla müddette yapılan çizimlerden oluşturulmuş ‘Everydays: The First 5000 Days’ isimli dijital sanat yapıtını Londra’da bulunan Christie’s Müzayede Evi’nde 69.3 milyon dolara satılmasını sağlamıştı.[6] Birçok insan tarafından NFT’nin ne olduğu bilinmemesi nedeniyle kolay yoldan kazanılmış para olarak görünse de, Sanatçı Beeple’in kendisinin de bu sayılarda satış beklemediğini belirtse dahi 5.000 gün boyunca oluşturulmuş bu dijital yapıtın ismi bile yapıtın ne kadar müddette oluştuğu ve sanatkarın geçmişi hakkında insanlara bilgi verdiği görülmektedir. Zira en az 5.000 gündür sanat işini kendi işi olarak yaptığı görülmüş, tıpkı vakitte sanatının içinde dünya gündeminde var politik ve apolitik olan durumları da anlatan çok hoş karelerde bulunması takdir toplamıştır. Yapıtın sayı olarak bir tane olması ve sanatçı tarafından dijital imza taşıması üzere özelliklere bakılarak toplumun ve alan kişinin yapıtı sanat yapıtı olarak görmesinde bahsettiğimiz faktörlerin tesirli olduğu görülmüştür.

Bunun yanı sıra Twitter CEO’su Jack Dorsey birinci tweetinin NFT’sini 2,9 milyon dolara satması, bu biçimde birkaç NFT’nin daha satılması insanların aslında NFT balon mu çökecek mi bu saçmalık mı? Niçin bu türlü şeyler satılıyor? diye düşünmesine neden olmuştu. Refik Anadol üzere tanınmış NFT sanatkarları bu üslup farklı şeylerin satılmasının nedenini “NFT dünyasında birinci kez bu biçimde ortaya bir şeyler konulmasıdır” diye yorumlamıştır. NFT’nin gerçek kıymetinin beşerler için NFT’ler alışkanlık haline gelip kullanılmaya başlanınca artacağı düşünülmektedir. 15 Aralık 2021 de Refik Anadol’un OpenSea’de yayınlanan ‘Machine Hallucinations–Nature Dreams AI Veri Sculpture 1/1 2021 isimli NFT yapıtı ‘mabu’ isimli koleksiyoner tarafından yaklaşık 1.2 milyon dolara satın alınması ve 02-04 Aralık 2021 de Murat Pak’ın ‘Merge’ NFT projesi 100 milyon doları aşan satışıyla rekor kırması NFT projelerinde insanların sanat ile uğraşan bireylere bedel verdiğini tıpkı vakitte Türklerin ne kadar başarılı olabileceğini gösteren örnekler olarak kabul edilmektedir.

NFT’nin güzel fiyattan satışı için olması gereken özellikleri ve NFT hırsızlığı mümkünlüğü

NFT’nin düzgün bir satış ile kar elde edilebilmesi için Discord, Telegram’dan yahut diğer toplumsal medya platformdan hiçbir özelliği dahi olmayan yapıtın bir topluluk oluşturarak satılan varlığı birkaç defa el değiştirmesi ve yüksek fiyatlar teklif edilmesi toplumda o yapıta karşı kıymetliymiş algısı oluşturulması ile NFT’lerin satışının yapılması bir nevi aldatma olarak görünse de aslında birçok toplumsal medya platformunda pahası anlaşılan sayıların tesiri ve küme davranış oluşturulması kripto dünyasındaki topluluk faktörünün kıymeti devreye girmiş olması yeni dünya nizamında dağıtık yapıdaki konumlanmış toplulukların işbirliğinin değerini göstermektedir. Coinler ve NFT tokenlarının da birbirlerini bir biçimde desteklemesi bu kümenin içerisindeki birçok bireye yüksek fiyatlardan maddi olarak geri dönüş sağlaması toplumsal medyadan Instagram, Youtube vb platformlardan da alışık olduğumuz üzere dağıtık yapıdaki toplulukların dayanakları birçok şeyi etkilediği görülmektedir.

Daha evvelki Web 3.0 yazımızda belirttiğimiz üzere bu topluluklar geleceğin habercisi olarak düşünülmektedir. 2021’in birinci ayında yaşanan Gamestop olayında görüldüğü üzere pay senetlerinin satışında dahi büyük balinalardan (büyük meblağ kullanan yatırımcılardan) daha çok Reddit platformunda topluluk olarak bulunan, maddi olarak küçük hissedarların sayı olarak gereğince büyüklüğü ile nasıl tesir gücüne sahip olabileceğini görülmüştür. Bu durum topluluk oluşturulması ile büyük balinaların değil küçük hissedarların pay senedinin fiyatını denetim edebileceğinin en hoş örneğini oluşturacağını göstermektedir.

Başka NFT satışında kendi NFT’lerini satmak isteyenlerin uyguladığı takdiklerden birisi de tanınmış NFT satıcısına armağan NFT gönderilmesi olduğu görülmektedir. Zira tanınmış kişi gelen NFT’yi platformda sergilediği anda gönderen kişi kendisinin öteki yapıtlarının pahalanacağını bilmektedir. Lakin burada tehlikeli olan berbat niyetle armağan gönderilen NFT’lerin kimileri içerdiği virüsler kullanıcının bilgisayarına yahut NFT yapıtına hasar veriyor hatta NFT’lerinin çalınmasına neden olmasıydı. Bu yüzden artık tanınmış satıcılar armağan gelenlere hiç dokunmadan silerek riski almamayı göze alıyor lakin armağan gelen NFT’nin belirli bir geçmişi varsa, sahibinin kim olduğu anlaşılıyorsa bunları kabul edebildiği görünmekteydi.

NFT üniversitelerde sanat okullarında okutulacak mı? Sanatkarların bakış açısı?

Ankara Üniversitesi Rektörü Necdet Ünüvar, 2022 yılı bahar yarıyılında Hoş Sanatlar Fakültesi’ne seçmeli ‘NFT’ye Giriş’ dersi konulduğunu duyurdu. Ünüvar, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda, senato kararıyla, Hoş Sanatlar Fakültesi Temel Sanat Eğitimi Kısmı 70 kişilik kontenjan ayrılarak “NFT’ye giriş” dersi üniversitenin genel toplumsal seçmeli dersler havuzuna eklendiğini belirtmişti. [7] Bu husus başka Üniversitelere örnek olabilir mi NFT’ler geleceğin dünyası olabilir mi? Diye düşünülerek bu mevzuda bilgisi olan New York-Londra-Türkiye üçgeninde çalışan dijital medya sanatkarı Salih Aksu’ya, ‘Dijital sanat, sanat mıdır?’ ve Üniversitede okutulması hakkında ne düşünüyorsunuz diye sorulduğu vakit şu halde yanıt vermiştir. “Modern sanat standına gelenler daima, ‘Ne var ki ben de yapardım’ üzere bir argümanla geliyorlar. Biz de ‘E’ yapsaydın o zaman’ dediğimizi hatırlıyoruz…” Bu kadar net olarak söz ediyor. Pekala, NFT ne demek diye sorulunca? Onu da şöyle yanıtlıyor: “Bir de artık bu çağda sanatı tükettiğimiz form değişti. Klâsik sanat elbette hayatımızda olacak ancak dijital sanat geleceğin vakti, “Yeni kuşak sanatkarların bunu bilmesi gerekiyor.” demiştir.

İyilik için Sanat Derneği İdare Şurası Lideri Selin Bozkurt ise NFT’nin sanatkarlar için artık kaçınılmaz bir platform olduğunu belirterek, “Metaverse’nin de denkleme girmesi ile NFT bilhassa de makul bir yaşın altındaki sanatkarlar için olmazsa olmaz bir alan. Durum böyleyken yeni jenerasyon sanatçıların NFT’yi bilmesi, uygulaması kural olmuştur. Ders olarak konulması da yerindedir. Güzel bir talep toplama aracı olmuş, ilgi de görecektir. ” demiştir. [8] NFT’nin ders olarak okutulmasına karşı çıkan sanatkarlar insanların yalnızca para kazanma gayeli olarak husus ile ilgili olmasından yakınıyor olsa da bu sanatkarlar tıpkı vakitte genel olarak NFT‘ye gelecekte sahiden bu işle ilgili bireyler tarafından yöneleceğini düşünmektedir.

NFT: Gelecek mi?

Geçmiş periyotlarda olduğu üzere yapıtın toplum ilgili teması, öyküsü, sanatkarın kimliği nasıl değerliyse NFT içinde tıpkı özellikler bedelini gelecek açısından belirleyeceğini söylenilmesi yazıda anlattıklarımıza nazaran olağan olduğu düşünülmektedir. Geçmişten günümüze sanatın ortaya konuş biçimindeki değişiklikleri toplumlar yadırgasa da-Osmanlı İmparatorluğu devrinde yaşanan matbaa örneğinde olduğu gibi-zamana, çağa ayak uydurmak ismine kabul etmek zorunda kalmışlardır. Lakin bu müddet içerisinde ülke için sağlanılacak yaralardan faydalanılamamış fırsatların birçok kaçmış durumda olduğu görülmüştür. Bu durum İmparatorluğun Avrupa Ülkelerinin gerisinde kalmasına neden olduğu görülmektedir. Bundan ötürü vakti yakalayabilmek ismine geçmişten ders çıkararak yenilikleri yakalamak değerli olabilmektedir.

NFT için yeni bir sistem olması, beşerler yapıtların geçmişten farklı olarak NFT’nin farklı özellikleri ile Web 3.0 içinde hangi boyutlara evrileceği şimdiden tüm ayrıntılarıyla öngöremese de metaverse dünyasında kıymetini nelerin belirleyeceği bahsetmiş olduğumuz özelliklere nazaran oluşacağı düşünülmektedir. NFT’lerin dijital sanat olduğu için imajlarının boyut olarak değiştirilebildiği ve çeşitli hallerde ve yerlerde kullanılması NFT’lerin farkını ve olumlu özelliğini gösterdiği söylenilmektedir. Daha evvel sanatkarlar yalnızca kendi Kentini yahut Ülkesini tanıtım alanı olarak seçerken NFT’nin gelişim ile sanatkarın sanatı için sonları kaldırıp küreselleşmesini sağlayacağı görülmektedir. Daha evvelki Metaverse yazımızda belirttiğimiz üzere kripto paraların hudutları kaldırması üzere NFT’ler ve Metaverse’ler sonları kaldıracağı düşünülmektedir.

Blockchain çalışma sistemine de Web 3.0 yazısında bahsedildiği üzere firmalar süratli halde adım atarken NFT’lerin sanat olarak kabul edilmesi ve yazıda bahsedilen kriterlerin belirlenmesi ile Üniversiteler tarafından şimdiden okutulmak üzere müfredata konulmuş durumda olunması NFT’nin geleceğine ışık tuttuğu görülmektedir. Üniversite müfredatına konulan NFT sanat dersleri ve devamında gelecek Metaverse içinde nasıl NFT olabilir müfredatı ve bunların büyük şirketlerin Blockchain içinde tesiri ile NFT ve Metaverse ile oluşturulmuş tokenların, coinler ile mecburi işbirliği düşünüldükçe kripto varlıkların kıymetleri, geleceğinin ehemmiyeti anlaşılmaktadır. Buna yönelik olarak her şeyi kriptolojik olarak değerlemek mantıksal göründüğü anlaşılmıştır. Gas fiyatlarının (feeler) herkesin eline ne geçerse platforma koymaması için caydırıcı özelliği bulunması ve ekran manzarası yahut hırsızlık ile elde edilmiş NFT’lerin bu periyotta para kazandırsa da işin geleceği açısından öykü tarafını oluşturacağı görülmektedir.

Kaynakça:

ERSOYDAN M .Y. (2012)( Çağdaş sanatkarlar yeniyi ya- 38 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum Cilt 1 Sayı 3 Kış
https://tr.wikipedia.org/wiki/Orta_%C3%87a%C4%9F_sanat%C4%B1
ERSOYDAN M .Y.(2014) Dergipark//Tarihsel Süreçte Batı Toplumunda Sosyolojik Olgular ve Sanatçı A Historical Sociology of Western Society Facts and Artist
https://www.indyturk.com/node/349906/yaşam/tüm-yönleriyle-nft-çılgınlık-mı-yoksa-geleceğin-ta-kendisi-mi.
https://www.webtekno.com/50-saniyelik-video-390-bin-dolar-nft-ile-nasil-para-kazanilir-h108247.html#
https://webrazzi.com/2021/03/12/nft-eserini-69-milyon-dolara-satan-beeple-yeni-bir-rekora-imza-atti/
(https://www.ntv.com.tr/turkiye/ankara-universitesi-nftye-giris-dersini-secmeli-derslere-ekledi,RU5peMAxfU6fSBEKUIPWkA)
https://www.msn.com/tr-tr/haber/yazarlar/fulya-soyba%C5%9F-sanat-sanat-i%C3%A7in-mi-yoksa-nft-i%C3%A7in-mi/ar-AASp5KK

Sanayi Mühendisi Fatih SÖZER’in kaleminden…