Kıymet Yatırımı Nedir, Nasıl Çalışır?
Kıymet yatırımı, gerçek yahut defter kıymetinden daha düşük bir fiyata işlem görüyor üzere görünen pay senetlerinin seçilmesini içeren bir yatırım stratejisidir.
Paha Yatırımı Nedir?
Paha yatırımı, yatırımcıların pay senetleri, tahviller, gayrimenkul yahut öteki varlıkları bedelinden daha düşük bir fiyata satın almayı amaçladığı bir stratejidir. Paha yatırımı peşinde koşan yatırımcılar, varlıkların içsel pahasını ortaya çıkarmayı öğrenir ve bu içsel pahadan daha düşük fiyatlarla satın alınıncaya kadar bekleme sabrını geliştirir.
Kıymet yatırımı, satışta yatırım satın almaktan daha fazla yahut daha az değildir.
Paha yatırımının kökenleri, her iki adamın da Columbia Business School’da ders vermeye başladığı 1920’lerde Benjamin Graham ve David Dodd tarafından yapılan araştırmaya kadar uzanır. Kıymet yatırımı kavramlarının birçok, onların “Güvenlik Tahlili” isimli kitabında ve Graham’ın “Akıllı Yatırımcı” isimli kitabında açıklanmıştır. Kıymet yatırımının en başarılı uygulayıcısı olan Warren Buffett, Graham’ın Columbia’da öğrencisiydi.
Paha yatırımı, bir şirkette pay satın alan bir yatırımcının işin bir kısmına sahip olduğu öncülünden başlar. Bu açık üzere görünse de, birçok yatırımcı, sahip oldukları şirketlerin temellerini dikkate almadan “piyasada oynuyor”.
Bir işletme sahibi olarak yatırımcı, içsel kıymetlerini pahalandırmak için şirketlerin finansal tablolarını değerlendirmelidir. Bu kıymetlendirme tipi temel tahlil olarak bilinir.
İçsel kıymet nadiren tek bir sayıdır. Bunun yerine, karmaşık bir teşebbüsü değerlendirmeye yönelik birçok varsayım nedeniyle, içsel kıymet çoklukla bir aralıktır. Bu mutlaklık eksikliği bir yatırımcıyı ilgilendirmemelidir.
Bay Buffett’in kelamlarıyla, “Tam olarak yanlış olmaktansa yaklaşık olarak hakikat olmak daha düzgündür.” Kıymet yatırımcıları, fiyatı gerçek bedelinde yahut altında olan bir şirkete yatırım yapmayı düşüneceklerdir.
İç Paha Nasıl Hesaplanır
Temel olarak, bir şirketin içsel pahasını hesaplamak, bir şirketin gelecekteki nakit akışlarının bugünkü kıymetini belirlemeyi içerir. Bu da, gelecekteki nakit akışlarının ve bu nakit akışlarının bugünkü pahasını belirlemek için kullanılacak faiz oranının kestirim edilmesini gerektirir. Bu varsayımlar göz önüne alındığında, gerçek pahanın neden kesin bir sayı yerine çoklukla bir aralık olduğunu anlamak kolaydır.
Buffett, yatırımların ve işletmelerin izafi cazipliğini kıymetlendirmek için içsel bedeli “tek mantıklı yaklaşım” olarak isimlendirdi.
“İçsel bedel basitçe tanımlanabilir: Bir işletmeden kalan ömrü boyunca alınabilecek nakdin iskonto edilmiş değeridir” diye yazdı.
Bir şirketin gerçek pahasının altında satış yapıp yapmadığını belirlemek için kimilerinin kullandığı bir dizi ölçüm vardır. Bunların hiçbirine körü körüne güvenilmemekle birlikte, yararlı bir başlangıç noktası olabilirler.
P/B Oranı ile Gerçek Bedeli Belirleyin
P/B oranı, bir şirketin pay senedi fiyatını pay başına defter bedeliyle karşılaştırır. Pay başına defter bedeli, şirketin net pahasının (varlıklar eksi borçlar) mevcut pay sayısına bölünmesiyle elde edilir. Birtakım durumlarda, yatırımcılar muhakkak maddi olmayan varlıkları (örneğin şerefiye) PB oranı hesaplamasının dışında tutacaktır.
Teoride, 1.0’ın altındaki rastgele bir kıymet, bir şirketin payının şirketin net kıymetinden daha düşük bir fiyata satıldığını gösterir. Bugün, birtakım bankalar defter kıymetlerinin altında ticaret yaparken, birtakım büyüme şirketleri net bedellerinin katları ile ticaret yapıyor.
Bununla birlikte, bu sayılar iş çevrimleri boyunca değiştiğinden, pahaya karşı büyüme yatırımlarını tanımlayan tek bir P/B oranı yoktur. Pay senedi fiyatları yükseldikçe, P/B Oranı yükselir ve fiyatlar düştükçe oran da artar.
Fiyat-Kazanç Oranı ile Gerçek Kıymeti Belirleyin
Fiyat/kazanç yahut F/K oranı, bir şirketin pay senedi fiyatını yıllık yararlarıyla karşılaştırır. Örneğin, 15’lik AP/E oranı, şirketin cari yararlarında payın maliyetine eşitlenmesinin 15 yıl alacağını gösterir.
F/K oranı ne kadar düşükse, şirketin bedelli pay senedi olarak kıymetlendirilmesi o kadar muhtemeldir. Bir pay senedini otomatik olarak paha yatırımı olarak nitelendiren sabit bir düzey bulunmamakla birlikte, PE oranı bir bütün olarak piyasanın ortalama F/K oranından daha düşük olmalıdır.
P/B oranında olduğu üzere, daha düşük bir F/K oranının bir şirketin düzgün bir yatırım olduğu manasına gelmediğini unutmayın. Bu metrikler, daha fazla tahlil için bir başlangıç noktasıdır.
Bedel Yatırımına Alternatifler
Paha yatırımı, pay senedi seçiminde tek yaklaşım değildir. Tahminen de en değerli alternatif büyüme yatırımıdır. Kıymet yatırımının payları satışta olan şirketleri aradığı yerde, büyüme yatırımı başka birçok şirketten çok daha süratli büyüyen şirketleri arar.
Bir paha yatırımcısının düşük bir F/K oranı yahut P/B oranı aradığı durumlarda, büyüme yatırımcısı daha çok bir şirketin gelirini ve karını ne kadar süratli büyüttüğüyle ilgilenir. Aslında, birçok büyüme şirketi astronomik olarak yüksek F/K ve P/B oranlarına sahiptir.
Vakitle, her iki yaklaşım da ortalama piyasa getirilerinden daha düzgün performans gösterebilir. Mevcut piyasada, büyüme yatırımı, birkaç yıldır paha yatırımından daha uygun performans göstermiştir. Bunu en açık biçimde Amazon, Apple ve Tesla üzere şirketlerin getirilerinde görmek mümkün. Lakin geçmişte, paha yatırımının daha uygun performans gösterdiği uzun devirler olmuştur.
Bedel yatırımı ve büyüme yatırımının ötesinde, birtakım alternatifler temel tahlilden büsbütün kaçınır. Örneğin, gelecekteki piyasa fiyatlarını iddia etmek için geçmiş piyasa datalarını kullanan teknik tahlil yaklaşımını izleyenler. Benzeri halde, günlük tüccarlar, içsel pahanın bir değerlendirmesinden fazla piyasadaki kısa vadeli dalgalanmalara güvenirler.
Yatırım Fonları ile Kıymet Yatırımı
Yatırım fonları, yatırımcılara kıymet yatırımına maruz kalma fırsatı sunabilir. Birçok büyük fon şirketi, hem etkin olarak yönetilen hem de pasif olarak yönetilen (yani endeks fonları) kıymet fonları sunar. Örnek olarak, Vanguard Value Index Fund Admiral Shares (VVIAX) bedel şirketlerine yatırım yapar. Bu fonun Vanguard Growth Index Fund Admiral Shares (VIGAX) ile kolay bir karşılaştırması, bu iki yatırım yaklaşımı ortasındaki farkı vurgulamaktadır.
Paha fonunu oluşturan pay senetlerinin ortalama F/K oranı 18.1’dir. Büyüme fonu ortalama F/K oranı 38,8’dir. Tıpkı halde kıymet fonunun P/B oranı 2,1 iken, büyüme fonunun P/B oranı 8,2’dir.
Daha evvel belirtildiği üzere, büyüme fonları son birkaç yılda bedel fonlarından daha âlâ performans gösterdi ve bu, bu iki fonun 10 yıllık performansına yansıyor. Kıymet fonu ortalama %10.91, büyüme fonu ise %16.79 getiri sağlamıştır.
Bununla birlikte, bu bilgileri büyüme yatırımının paha yatırımına tercih edildiği formunda yorumlamamak gerekir. İkisi de günlerini güneşte geçirecekler. Biri bu iki yatırım tarzının bir karışımını arıyorsa, bir S&P 500 endeks fonu bu yaklaşımı sunacaktır.
