Silicon Valley Bank, Neden Yalnızca 48 Saatte Çöktü?

Silicon Valley Bank (SVB), kısa mühlet evvel beklenmedik çöküşüyle manşetlere taşındı. Finans dünyasının en inançlı varlıklarından birine sahip olmasına karşın, banka yalnızca iki gün içinde iflas etti. SVB’nin kapanması, teknoloji sanayisinin halihazırda artan rekabet, düzenleyici inceleme ve vasıflı çalışan eksikliği üzere çeşitli zorluklarla karşı karşıya olduğu bir vakitte gerçekleşti. Bu, pek çok kişinin böylesine saygın bir kurumun nasıl bu kadar çabuk parçalanabileceğini merak etmesine neden oldu. Hususa ışık tutmak için, Wall Street Journal durumu açıkladı. İşte detaylar…

Silicon Valley Bank çöküşü neden yaşandı?

SVB Financial, Silikon Vadisi bölgesinde birçok yeni teşebbüse ve risk sermayesi şirketine hizmet veren Silicon Valley Bank’ın ana şirketidir. 1983 yılında kuruluşundan bu yana SVB, teknoloji teşebbüslerine finansal hizmetler sağlama konusunda uzmanlaşmıştır. Pandemi sırasında, bu müşteriler nakit girişinde bir artış gördü ve bu da SVB’deki mevduatta patlamaya yol açtı.  2020’nin ilk çeyreğinin sonunda, bankanın toplam mevduatı 60 milyar doların biraz üzerindeydi. Lakin, 2022’nin ilk çeyreğinin sonunda bu sayı süratle 200 milyar dolara yükseldi. Son beş yılda SVB dört kat büyüdü. Geçen yıl sonu itibariyle bankanın piyasa kıymeti 40 milyar doların üzerindeydi.

Banka o kadar büyüktü ki, dal uzmanlarına göre, SVB’nin kapatılması tüm “Silikon Vadisi” ekosistemi üzerinde kıymetli bir tesire sahip olabilir, zira banka yeni kurulan şirketlere finansman sağlamada çok kıymetli bir rol oynadı. Bankanın kapanması, sermaye ıstırabına yol açarak yeni başlayanların para toplamasını ve hayatta kalmasını zorlaştırabilir. Birçok startup kurucusu ve CEO’su da SVB’nin kapanmasının işletmeleri üzerindeki tesirinden kaygı ediyor.

SVB bu kadar parayı ne yaptı?

SVB Financial, mevcut en inançlı iki varlığı satın almak için on milyarlarca dolar harcadı: uzun vadeli ABD devlet tahvilleri ve hükümet tarafından garanti edilen varlığa dayalı menkul değerler. Bankanın menkul değerler portföyü, 2020’nin ilk çeyreğinde 27 milyar dolardan 2021’in sonunda yaklaşık 128 milyar dolara yükseldi.

Bu neden büyük bir sorun oldu?

Bu menkul değerlerin neredeyse hiç temerrüt riski yoktur. Lakin, çok uzun bir mühlet, bazen birkaç yıl boyunca sabit bir faiz oranı öderler. Banka ansızın bu menkul değerleri satmak zorunda kalmadıkça bu büyük bir sorun değil. Fakat olan tam olarak buydu: Banka ansızın bunları satmak zorunda kaldı.  Piyasadaki faiz oranlarındaki keskin artış nedeniyle, bu tahvillerin açık piyasadaki kıymeti, bankanın defterlerinde kayıtlı kıymete kıyasla düştü.

Sonuç olarak, banka, bir kayıptan kaçınmak için tahvilleri olabildiğince çabuk satmak zorunda kaldı. 2022’nin sonunda, SVB’nin menkul değerler portföyündeki gerçekleşmemiş ziyan ölçüsü (yatırılan para miktarı ile rayiç değeri arasındaki fark) 17 milyar doları aştı.

Başka hangi sıkıntılar vardı?

Aynı vakitte, müşterilerin parası bitmeye başlayınca SVB’ye nakit girişi bilakis döndü. Pek çok teknoloji şirketinin pandemi sırasında ayakta kalmak için uğraş ederek nakit düşüncesine yol açtığını hepimiz biliyoruz. Bu firmaların pay senetleri yahut risk sermayesi yatırımları yoluyla fon toplaması giderek zorlaştı. Ayrıyeten, borçlanma maliyeti de Fed’in her faiz oranı artışında keskin bir halde artarak SVB’nin mevduat çekmesini giderek daha değerli hale getirdi.

Bankadaki mevduatlar, salgının tepesinde yaklaşık 200 milyar dolardan 2022’nin sonunda 170 milyar doların altına düştü. 2023’e adım atarken durum daha da kötüleşiyor. 19 Ocak’ta SVB, 2023’te yaklaşık yüzde 5’lik bir mevduat düşüşü öngördü. Lakin, 8 Mart’ta kestirimlerini iki haneli bir sayıya çıkarmak zorunda kaldılar.

Silicon Valley Bank idaresinin orjinal planı neydi?

8 Mart’ta banka, artan tahvil faiz oranları bağlamında faiz getirisini “sıfırlamak” için, mevduat çekimlerini karşılamak ve yeni kredileri finanse etmek için ve muhasebe bilançosunu güçlendirmek için 21 milyar dolarlık büyük ölçüde tahvil sattığını ve yaklaşık 1.8 milyar dolar (vergilerle beraber) ziyana uğradığını açıkladı. Ayrıyeten SVB, 2.25 milyar dolarlık yeni sermaye topladı.

Plan neden başarısız oldu?

8 Mart akşamı yapılan duyurunun akabinde, SVB’nin pay senedinin süratle düşmesi, yeni sermaye bulmayı daha da zorlaştırdı ve bankayı pay ihraç planını ertelemeye zorladı. Kimi spekülatif yatırım şirketleri, portföylerindeki firmalara SVB’deki mevduatlarını çekmelerini tavsiye etmeye başladı.

Silicon Valley Bank müşterilerinin mevduatlarına ne oldu?

Birçok mevduat, Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC) tarafından sigortalanamayacak kadar büyüktü. SVB’nin açıklamasına göre, 2022 sonu itibarıyla FDIC sigorta limitini aşan hesaplarda toplam 151,5 milyar dolarlık mevduat vardı. 10 Mart’ta FDIC, önümüzdeki Pazartesi gününe kadar SVB müşterilerinin sigortalı mevduatlara tam erişime sahip olacağını duyurdu. Kurum, mevduatların ne kadarının sigortalı olmadığını şimdi belirlemedi. Lakin sigortasız müşterilere önümüzdeki hafta bir ön ödeme yapılacak ve FDIC SVB’nin varlıklarını tasfiye ettikten sonra kalan alacaklılara hisseleri için bir hak talebinde bulunulacak.

Yatırımcılar neden banka paylarını ağır bir halde sattı?

Daha evvel, banka paylarına olan yatırımcı itimadı, Coinler.us olarak da bildirdiğimiz üzere Sivergate Capital’in çöküşünün akabinde önemli biçimde sarsılmıştı. Bu bankanın meseleleri kripto para üniteleriyle irtibatlıydı lakin artan faiz oranı baskısı nedeniyle tahvil yatırım portföyündeki kayıpları da yansıtıyordu. Dünkü seansta First Republic Bank ve Signature Bank üzere orta ölçekli bankaların pay senetleri çok fiyat düşüşleri nedeniyle süreksiz olarak durdurulmuştu.

Artan faiz oranlarının bankaların menkul kıymet yatırım portföyüne tesiri yalnızca SVB ile sonlu değil. FDIC tarafından sigortalanan tüm bankalarda, geçen yılın 4. çeyreği itibarıyla menkul kıymet yatırım portföyündeki toplam gerçekleşmemiş ziyanlar 620 milyar doları buldu.

Buradan çıkarılacak ders nedir?

Bu olaydan sonra akla gelen en büyük sorulardan biri de hangi bankaların benzeri yanlışlar yaptığı konusu oldu. Yani, hangileri harekete geçirdikleri mevduatların maliyeti ve “ortalama ömrü” ile ellerinde tuttukları varlıkların faiz oranları ve vadesi ortasındaki ilgiyi yanlış pahalandırıyor? Bu, 2008 mali krizini körükleyen “borç dağlarıyla” ilgili sorulardan temel bir fark olarak karşımıza çıkıyor.  

Pandemi sırasında bankalara para aktığında, kısa vadeli tahviller almak yahut nakit tutmak, artan faiz oranlarından kaynaklanan risklere karşı daha yeterli korunmalarına yardımcı oldu. Fakat bu birebir vakitte bankaların gelirlerinde azalma manasına da geldi. Bu sefer “güvenli iade” arayışları başlarını büyük belaya soktu.