“Yeni Dünya” Denilen Metaverse Nedir? 

Metaverse” sözü, “meta” (öte) ve “universe” (evren) sözcüklerinin manalarının karışımından meydana gelmiş bir sözcüktür. Metaverse, gerçekte fizikî olarak bulunulmak istenilen alanda sanal olarak bulunulması ve buna yönelik dünyanın oluşturulması manasına gelmektedir.

Metaverse’ü oluşturan bedeller

Yakın geçmişte Augmented Reality (Artırılmış Gerçeklik)  birinci defa dile getirildiği ve buna yönelik gözlükler kullanıldığı vakit beşerler tarafından bu teknolojinin kullanılması, toplum içinde süratli biçimde yayılması ve uygulanması nasıl olabilir diye düşünülmesini sağlamıştır. İnternetin tüm alanlarında dahil olmak üzere, fizikî gerçeklik ve fizikî olarak kalıcı alanın yetersizliği, Avatarların varlığı ve sanal alanlar üzerine yoğunlaşılması; öteki fizikî şahısların sanal bireyler ile işbirliği içinde hareket etmesi, bu ortamda paylaşımda bulunabilecekleri dünyanın oluşturulması fikri, metaverse dünyasının temel noktasını meydana getirmektedir.

Burada Sanal dünyada var olan hareket sistemi gerçek vakitli gerçekleşir ve etraftaki öğeler ile etkileşim içindedir. Avatarın içinde bulunduğu yapay bilgi ve öğeler gerçek dünyayla bağdaşabilir. Gerçek kişi bu dünyada elde ettiği kıymetleri gerçek dünyada kullanabilmesi ona memnunluk hazzı yaşatabilmektedir. Tüm bu bedellerin hepsi metaverse nedir sorusunun karşılığına gelmektedir.

Metaverse neden değerli?

Metaverse, bilim kurgu sinemalarından çıkan bir fikir üzere görünse de Covid 19 virüsü ve varyantları üzere virüsler nedeni ile insanların zarurî olarak konutta kalması sonucu, fiziki varlıktan çok bilginin ve bilgiye ulaşmanın ehemmiyetinin anlaşılmaya başlanması, yaşanılan bu devrin gelecek vakitte bir milat üzere görünmesini sağlayabilecektir. Metaverse içinde artırılmış gerçeklik ile sunulan avatarların elde edeceği bilgilerin işlenmesi ve bunun gerçek dünyada kullanılması bireylerin işini hayli kolaylaştırabilmektedir.

Örneğin Microsoft şirketinin kurucusu olan Bill Gates’in de Aralık 2021 de değindiği üzere okul, konser toplantı vb. birçok alanda fizikî olarak bulunmaktan çok ulaşım, bilet sırası, öğretmen, sanatçı yahut konferans saatini beklemek ile kaybedilen vaktin bedeli anlaşılmasıyla; bilgiye ulaşmak için avatarın oradaki varlığının kâfi görünmesinin 2-3 yıl içerisinde yaygınlaşacağını tabir etmiştir. Facebook şirketinin bile ismini Meta olarak değiştirdiği bir dünyada elbette Microsoft hiçbir şey yapmadan duramazdı. Metaverse dalında kendilerinin de olacağını söylemiştir.(1)

Blockchain dünyası içerisindeki Metaverse dünyasında NFT’lerin kullanılmasıyla yeni dünyaların oluşması beyin frekanslarını ileten teknolojik hudut ağlarıyla oluşmuş aygıtlar ile farklı şahıslarla tanışılmasını; cümbüş, sanat, spor ve ticaret platformların oluşturulmasını, içerik ortamı olarak milyonlarca paha üretilmesini sağlayabilecektir. Kullanılan avatarlar ile ticari manada birçok beşere iş fırsatı sunmuş olunacak ve gerçekte var olan dünyada ülkeler ortasındaki sonların ve buna bağlı ekonomik ve toplumsal farlılıkların ortadan kalkmasını sağlayabilecektir.

Metaverse’ü, inşasına katkıda bulunabileceğimiz bir sanal dünya olarak düşünebiliriz. Yani Matrix sinemasındaki üzere karşımıza çıkan alternatif cihan ile yahut örneğin milyonlarca kullanıcıya erişen Second Life oyununda olduğu gerçek dünyayı büsbütün simüle eden bir hayat kurulabilmektedir.(2) Bu dünyada NFT biçimindeki kıymetler ile elde edilen akıllı kontratlar, kripto paralar ile adalar, meskenler, evcil hayvanlar, fotoğraf ve müzik yapıtları almak ve bu yerlerde bu canlılar ile yaşamakta mümkün olabilecektir.

Metaverse’e neden katılmalıyız?

Bu türlü bir sistemin iştirakçisi olmanın bedeli de hayli büyüktür. Bugün “internet”in bir sahibi yoktur, lakin dünyadaki en kıymetli halka açık şirketlere baktığımızda üst sıralarda önde gelen internet, teknoloji araçları geliştiren şirketleri görünmektedir. Bu şirketlerin Blockchain’i kullanması ve metaverse içinde nitekim internetin yerine geçecek olması ile ekonomik açıdan büyük yükselişlerin görülmesini sağlayabilecektir. Metaverse, internette gördüklerimizden daha fazla sayıda ve çeşitlilikte fırsat üretebilir.

Ödeme süreçleri, kimlik doğrulama, işe alımlar, reklamlar, seçimlerde oy kullanmak, oyun yahut toplumsal medya içeriği oluşturma, güvenlik ve gibisi her şeyi yönetmek için yeni şirketler, eserler ve hizmetler ortaya çıkaracaktır. Buna bağlı mali akışlar meydana gelecektir. Bu durum kripto paraların ve akıllı mukavelelerin gereksinimini daha fazla artıracaktır. Sanal müzeler oluşması ve bu müzelerde NFT ile sanal fotoğraf ve müzik vb. eserlerin yer alması bu dünyaya açılmadaki en kıymetli kapıyı oluşturabilir.

Doğal ki bu durumda bu üslup Metaverse ve NFT dayanaklı kripto paralar çok kıymetli rol oynayacaktır. Bu basamakta bu türlü kripto paraların white paper’ını (amacını ve özelliklerini) okuyup neleri desteklediği, projelerinin neler olduğunu anlamak, takip edeceği yol haritasını ve kullandığı algoritmayı, kripto para üretmekte kullanılan metodun etraf dostu olup olmadığı, PoS üzere pay ispatı sistemi ile kripto para tutarak birikim oluşturmak üzerine kurulan sistemleri takip etmek çok değerli olabilecektir.

Blockchain üzere platform üzerinden bu işlerin yapılabilirliği ve takip edilebilirliği ile günümüzde bile buna bağlı olarak birçok iş ve çalışma halinin ortaya çıkacağı öngörülmektedir.

Metaverse nasıl kurulacak?

Metaverse’ün çalışması için sayısız yeni teknoloji, protokol, şirket, yenilik ve keşif gerekecektir. Metaverse dünyasında protokollerin kapsamı, oluşturduğu çift dünya sarmalı, insan psikolojisinde nasıl tesir oluşturacağı, hudut ağlarına bağlı aygıtların gerçekte hudut sistemine ziyan verip veremeyeceği hususları üzerinde araştırılması ve bahis ile ilgili somut kanıtlar sunulması; gelecek ismine kıymetli olabilecektir.

Metaverse’ün ansızın hayatımıza girip ilerlemesi ve Ethereum, Solana, Polkadot, Avalanche vb. akıllı kontrat tabanlı kripto paralar ile desteklenmesi; metaverse dünyasındaki kripto paraların kullanımı ile yaygınlaşması ve fonksiyonellik kazanması beklenmektedir. Tabi şuan için bu alışverişlerde kullanılırken verilen kurul fiyatlarının (fee ücretlerinin) yüksekliği sorun olsa da yakın vakitte Ethereum güncellemesi yahut akıllı mukavelede kullanılabilecek öbür kripto paralar çıkması sorunun tahlili için kâfi olabilecektir. Unutulmamalıdır ki bu varlıksal pahalar vakit ile kendini güncelleme özelliğine sahip olabilmektedir.

Metaverse için şu anda var olan alt yapının yanında artırılmış gerçekliği sağlayacak ve içerisinde ihtiyaçları karşılayacak ortamların varlığını hissettirecek teknolojik aygıtların var olması gerekmektedir. Akıllı gözlük ve akıllı beden hudut sistemleri (koku, sıcaklık, soğukluk algılaması) ile çalışacak aygıtlar oluşturulması Elon Musk’ın kurduğu OpenAI ve emsal birçok firmanın yayılması ile olabilecektir. (3)

Nispeten yüksek kaliteli sanal gerçeklik ve arttırılmış gerçeklik teknolojilerin VR Reality ve Augmentid Reality ile 3-5 yıl içinde bilhassa oyunlar içinde yayılması öngörülse de aygıtlarda aranılan özelikler uygun bir grafik sürece ünitesi (GPU) yahut görsel irtibat sağlayacak Oculus Rift*, HTC Vive* ve Windows Mixed Reality Ultra* ile kullanılması gerekli olabilmektedir. GPU’nun, VR (Sanal Görsellik için) için muhtaçlık duyulan yüksek çözünürlüklü ve etkileyici görsellerin oluşturulmasında tekrar tesirli olacağı düşünülmektedir.(4)

Dünyamızda dönemsel teknoloji olarak internet 3-0 yayılması ve Covid-19 ile sürat kazanan internet alışverişi, toplumsal ağların varlığı ve internetten elde edilen eğitiminin, sanatın ve sporun yaygınlaşması ile avatarın kullanılma ihtiyacının artması sonucu metaverse dünyasının hayatımıza daha da süratli girmesini sağlayabileceği düşünülmektedir.

Kaynakça

1. https://www.cnnturk.com/teknoloji/bill-gates-metaverse-aciklamasi
2. https://www.politikyol.com/metaverse-kuruluyor-ote-evrende-yasamak-ister-miydiniz/
3. https://www.indyturk.com/node/326031/bi%CC%87li%CC%87m/elon-musk%C4%B1n-kurdu%C4%9Fu-openai-insan-beyni-d%C4%B1%C5%9F%C4%B1nda-g%C3%B6r%C3%BClmemi%C5%9F-n%C3%B6ronu-yapay-zeka
4. https://www.intel.com.tr/content/www/tr/tr/tech-tips-and-tricks/virtual-reality-vs-augmented-reality.html

Sanayi Mühendisi Fatih SÖZER’in kaleminden…