IPO ve ICO’nun Farkı Nedir?

IPO ve ICO Farkı Nedir: Hem IPO hem de ICO temelde kaynak yaratma faaliyetleridir; ancak aralarında yatırımcıların kararlarını etkileme potansiyeli yüksek olan son derece önemli farklılıklar bulunur. IPO ve ICO arasındaki farkları anlamak neye, hangi şartlarda yatırım yaptığınızı bilmeniz açısından son derece önemlidir.

ICO Dev Rehber: Nedir? Neden Yapılır? Riskli Mi? Süreç Nasıl İlerler?

IPO ve ICO farkı nedir daha iyi anlayabilmek için öncelikle tanımlardan başlayabiliriz:

Initial Public Offering (IPO) Nedir?

Basitçe ifade etmek gerekirse Initial Public Offering, İlk Halka Arz anlamına gelir. IPO, bir şirketin, önceden özel olan hisselerini ilk kez borsaya sunarak halka açması ve satışa çıkarmasıdır. Şirket hisseleri, borsada listelenmeye başladığında şirketle ilgilenen kişiler ve diğer şirketler, hisseleri belirli fiyatlara satın alabilir.

Bir şirket neden IPO yapar?

Şirket,

• yatırımlarını finanse etmek,
• piyasa rekabetine daha güçlü bir şekilde katılmak,
• kurumsallaşmak,
• globalleşmek,
• likidite sağlamak
• finansal kurumlar nezdinde kredibilitesini artırmak 

gibi farklı sebeplerle halka arz kararı verebilir.

Kimler IPO yapar?

IPO, büyümek için sermaye arayan küçük şirketler ya da yıllardır piyasada olan büyük şirketler tarafından yapılabilir. Birçok halka arz yöntemi vardır ve farklı koşullara bağlı olarak şirketin paylarını halka arz etme şekli de değişebilir.

IPO Yasal Mı?

Pek çok aşamadan oluşan IPO süreçlerinin yasal çerçevesi devletçe belirlenmiştir. Buna bağlı olarak da bir şirket, belirli şartları sağladığında halka arz sürecini başlatabilir.

Halka arz kararı alan şirket, öncelikle potansiyel yatırımcıların bilinçli bir karar vermelerine yardımcı olmak için şirketlerini şeffaf bir şekilde ortaya koyan resmi belgeler hazırlar. Daha sonra aracı kurumlar ile iletişime geçerek uygunluk denetimine tabi tutulur. Ülkemizde SPK ve Borsa İstanbul’un üstlendiği bu denetleme ve gözetim sürecinde şirketin finansal durumu, ticari sicili, gelecekteki projeleri gibi pek çok farklı başlık incelenir (Daha fazla bilgiyi Borsa İstanbul’un hazırladığı rehberden alabilirsiniz.).

Özetle IPO, sigorta şirketi, banka, avukat gibi farklı tarafların da dahil olduğu karmaşık ve zorlu bir süreçtir. İlgili kurumlar onay verdiğinde de halka arz edilen şirketin payları, borsada işlem görmeye başlar.

Initial Coin Offering (ICO) Nedir?

ICO, kripto para dünyasında proje geliştiricilerinin, projelerini piyasaya sürmeden önce toplam arzın belli bir kısmını satışa sunarak projenin ilerlemesi ve gelişmesi için sermaye toplaması sürecini tanımlar. Projenin ilgili dokümanlarını inceleyen ve proje fikrine destek olmak isteyen yatırımcılar da bu ön satışa katılarak projenin coin ya da token’larından satın alır (detaylı bilgi için Kapsamlı ICO Nedir Rehberi).

Kısa tanımlardan sonra IPO ve ICO farkı nedir detaylıca açıklayalım:

IPO ve ICO Farkı Nedir?

IPO ve ICO farkı nedir cevaplamadan önce kısaca benzerliklerine değinebiliriz. IPO ve ICO arasındaki en önemli benzerlikler, iki sürecin de benzer motivasyonlarla ilerlemesi ve beraberlerinde getirdikleri risklerdir. Bir yatırımcı, güvendiği ve fikirlerine inandığı bir şirketin geleceğini desteklemek ya da  yatırımlarından kazanç elde etmek için ICO ve IPO süreçlerine katılabilir. Ancak ICO yatırımcıları ve IPO yatırımcıları arasında yasal olarak önemli farklılıklar bulunur:

IPO ve ICO Farkları

• Blockchain tabanlı bir projenin ICO’su ve şirketlerin hisse senedi arzı IPO arasındaki en büyük fark, resmi denetleme ve gözetimdir. IPO’ların yasal çerçevesi belirlidir; ancak ICO’lar için şimdilik resmi denetiminden bahsedemiyoruz (ICO süreçlerini yasal olarak netleştiren bazı ülkeler olsa da çoğunluk bu konuda henüz yol katedebilmiş değil.).

• IPO, şirketlerin ve yatırımcıların uzun yıllardır aşina olduğu bir kavram iken ICO henüz çok yenidir. İlk ICO örneğiyle 2013 yılında Mastercoin projesi ile tanıştık (detaylı bilgi için ICO’ların Tarihi Süreci).

• IPO’da halihazırda değerli olan bir şirketten pay satın alırken ICO’da o an tamamen değersiz olan dijital bir varlıktan gelecekte değerli olmasını umarak satın alırsınız.

• Halka açılan bir şirketin hisselerinden satın aldığınızda belirli bir oranda şirket ortağı olursunuz. Ve bu hisseler, şirketin gelecekte gerçekleştirdiği belirli eylemlerde oy hakkı edinmenizi sağlayabilir. Halka açılan şirket, iyi projeler geliştirip kazancını artırdıkça siz de hisseleriniz üzerinden daimi olarak gelir elde edebilir ya da hisselerin değeri arttığında hisselerinizi satarak ana paranızı katlayabilirsiniz (Bu durum ve şartlar katıldığınız IPO’ya göre değişiklik gösterebilir.). Ancak ICO’lardan satın aldığınız kripto para birimi ya da token’lar size şirkete ortaklık gibi yetkiler vermez. ICO, ekip için bir sermaye toplama aracıdır. ICO’da -çoğunlukla- IPO’daki gibi bir daimi kazanç durumu da yoktur (Hisse senedi gibi bir işlevi olan token alımlarında durum biraz daha farklı olabilir.). Proje başarılı olursa çok uygun fiyata satın aldığınız dijital varlıkların değeri artar ve elinizdeki varlıkları, borsalarda listelenmeye başladıklarında satarak kârdan kazanç elde edebilirsiniz. Satın aldığınız dijital varlığın nasıl yapılandırıldığına bağlı olarak farklı şekillerde gelir elde etmeniz de mümkün olabilir (Tüm bu bilgiler projenin teknik dokümanından (white paper) belirtilmiş olmalıdır.) (detaylı bilgi için ICO Süreci Nasıl İlerler?).

• ICO’larda çok küçük meblağlar ile yatırım yapma şansınız vardır.

• ICO süreçleri, hem geliştiriciler hem de yatırımcılar için IPO süreçlerine oranla çok daha hızlı ve kolaydır. 

• Genel anlamda IPO sürecindeki bir şirkete yatırım yapmanın, ICO yatırımlarına göre daha az riskli olacağını söyleyebiliriz. ICO’lar genellikle genç girişimcilerin yeni projeleri için fon toplama amacıyla kullandıkları bir yöntem olduğundan daha riskli yatırımlar olarak değerlendirilir. Ancak unutmamak gerekir ki büyük şirketler de iflas edebilir. Bu nedenle her yatırımın kendi içerisinde riski mutlaka vardır (detaylı bilgi için Doğru ICO Nasıl Seçilir Rehberi).

• IPO’larda yatırımcı için güven ortamını garanti eden resmi ve zorlu bir süreç yaşanır; ancak -henüz yasal düzenlemeler söz konusu olmadığından- ICO yapmak isteyen girişimciler için kendilerini doğru bir şekilde tanıtmak önemlidir. Bu nedenle de güven ortamını, bizzat ekibin kendisi tesis etmelidir. Geliştiriciler, projenin detaylarını ve hedeflerini açıklayan teknik doküman (white paper) yayınlamak, ekip üyelerini şeffaf bir şekilde tanıtmak, sosyal medya ve diğer pazarlama kanalları aracılığıyla iyi bir tanıtım kampanyası yürütmek gibi yollarla yatırımcılarla güvene dayalı bir bağ kurmaya çalışır. White paper, resmi bir belge değildir ve ilgili resmi kurumlarca denetlenip incelenmez. Dolayısıyla da ICO yatırımcıları için karar verme süreçleri çok daha zorludur.

• Yasalar ve resmi prosedürler ülkeden ülkeye değişmekle birlikte merkezi ülkenizde olan bir şirketin IPO sürecine katılmanız son derece kolayken başka bir ülkedeki şirketin IPO sürecine yatırım yapmak farklı yasal düzenlemelere tabidir. Ancak ICO’lar için henüz böyle bir şey söz konusu değil. Proje hangi ülkede geliştirilmiş olursa olsun ICO’lara katılabilirsiniz (Borsa vs kaynaklı istisnai durumlar olabilir.). Basitçe ICO’lara katılmak için ihtiyacınız olan tek şey internettir diyebiliriz.

• Tüm bu denetleme ve gözetim süreçlerinden dolayı ICO’ların yapı olarak IPO’lardan daha özgür olduğunu söyleyebiliriz. Aracı kurumların devreye girmediği, daha özgür ve daha hızlı olan ICO süreçleri, proje geliştiricileri açısından IPO’dan çok daha avantajlı olmakla birlikte yatırımcılar açısından önemli riskler içerir (detaylı bilgi için ICO Dolandırıcılıklarını Tespit Etme Rehberi).

IPO ve ICO Farkı Nedir: SONUÇ

Bir IPO’da şirket hisselerine yatırım yapmak, çoğu durumda kulağa çok daha güvenli gelmekle birlikte resmi kurumlarca incelenmiş ve denetlenmiş bir şirket de iflas edebilir. Bazen denetleme görevi yapan resmi kurumlar da gelecek hakkında yanılabilir. ICO’lar ise çok daha fazla risk içerir; ancak iyi bir proje fikrini, sorumluluk sahibi bir ekibi desteklemek, kripto para dünyasının gelişimine ve büyümesine de destek olmak anlamına gelir. Öte yandan ICO’lar, IPO’lara göre daha yüksek kazanç olasılıkları da sunabilir.

IPO ya da ICO olması fark etmeksizin yatırım yapmayı planladığınız her şirketi/projeyi detaylı bir şekilde incelemeli; eşten dosttan duyduğunuz ve muhtemelen tamamen duygulara dayalı fikirlerle hareket etmemeli; profesyonel bir desteğe ihtiyaç duyuyorsanız mutlaka alanında uzman bir yatırım danışmanı ile iletişime geçmelisiniz. Kripto paralar, yatırım riski oldukça yüksek varlıklardır!

Bu içeriğimizde IPO ve ICO farkı nedir detaylı bir şekilde anlatmaya çalıştık. Kripto101 sayfamız üzerinden kripto para dünyası hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Airdrop Nedir, Neden Yapılır?